گلخانه خانگی و کشت عمودی
گلخانه خانگی یعنی فضای کوچک و پوشیده‌ای که نور خورشید را به گیاه می‌رساند و آن را از سرما، باد و باران حفظ میکند تا سبزی و صیفی را زودتر شروع کنید و دیرتر برداشت کنید. این کار در آپارتمان هم شدنی است: از یک قفسه پوشیده کنار پنجره تا یک تونل کوچک روی پشتبام. این بخش از سبزمنظر زیرمجموعه کشاورزی نوین است و هرچه برای داشتن گلخانه در خانه و کشت عمودی لازم دارید را یک‌جا جمع کرده است.
پاسخ کوتاه
گلخانه خانگی یک سازه کوچک با پوشش شفاف است که گرمای خورشید را نگه میدارد و گیاه را از سرما و باد حفظ میکند. ساده‌ترین نوع آن قفسه پوشیده یا جعبه سرد روی بالکن است. برای موفقیت، نور کافی، تهویه روزانه و کنترل دما مهم‌تر از اندازه گلخانه است.
انواع گلخانه خانگی کوچک
انتخاب نوع گلخانه بیشتر به جایی که دارید بستگی دارد تا به بودجه. جدول زیر انواع رایج را مقایسه میکند.
| نوع | جای مناسب | مزیت | محدودیت |
|---|---|---|---|
| گلخانه قفسهای (مینی‌گلخانه) | کنار پنجره آفتابگیر، بالکن | جای کم، جابه‌جایی آسان، مناسب نشا | حجم هوای کم و گرم شدن سریع در آفتاب |
| گلخانه بالکن یا تراس | بالکن رو به آفتاب | دسترسی هر روزه، محافظت از باد | نور فقط از یک سمت، محدودیت وزن و قوانین ساختمان |
| گلخانه پشتبام | پشتبام با اجازه ساختمان | بیشترین نور | باد شدید، بار روی سقف، نیاز به مهار محکم |
| جعبه سرد (کلد فریم) | حیاط، باغچه، بالکن بزرگ | ساده و کم‌هزینه، مناسب سخت‌کردن نشا | ارتفاع کم، فقط برای گیاهان کوتاه |
| تونل یا قوس کوچک | باغچه و حیاط | پوشاندن یک ردیف کامل سبزی | نیاز به باز کردن دستی برای تهویه |
جعبه سرد در واقع جعبه‌ای بی‌کف با سرپوش شفاف است که مثل یک گلخانه کوچک کار میکند و گرمای روز را برای شب ذخیره میکند. به گفته دانشگاه ایالتی آیووا، جعبه سرد فصل کاشت را در بهار و پاییز دو تا چهار هفته طولانی‌تر میکند.
ساخت گلخانه خانگی: چهار عامل که باید کنترل کنید
نور
گلخانه را جایی بگذارید که بیشترین آفتاب را بگیرد. ترویج دانشگاه ایالتی اورگن می‌گوید سبزیهای میوه‌ای مثل گوجه و فلفل روزانه ۶ تا ۸ ساعت آفتاب مستقیم می‌خواهند، ولی سبزیهای برگی مثل کاهو کمی سایه را تحمل می‌کنند. در بالکن رو به شمال، روی سبزی برگی حساب کنید، نه گوجه.
تهویه و دما
خطر اصلی گلخانه کوچک در روز آفتابی، گرمای بیش از حد است نه سرما. دانشگاه آیووا توصیه میکند وقتی دمای داخل جعبه سرد از حدود ۲۹ درجه سانتی‌گراد (۸۵ فارنهایت) بالاتر رفت، سرپوش را باز کنید و پیش از غروب ببندید. یک دماسنج ساده داخل گلخانه بگذارید.
ترویج دانشگاه ایالتی کلرادو این بازه‌ها را برای سبزی‌ها در گلخانه میدهد:
- سبزیهای فصل سرد (کاهو، اسفناج، تربچه، چغندر): روز حدود ۱۰ تا ۲۱ و شب حدود ۷ تا ۱۳ درجه سانتی‌گراد.
- سبزیهای فصل گرم (گوجه، فلفل، خیار، بادمجان): روز حدود ۱۶ تا ۲۹ و شب حدود ۱۳ تا ۱۸ درجه سانتی‌گراد.
همین منبع می‌گوید سبزیهای فصل گرم و سرد را با هم در یک گلخانه نکارید، چون نیاز دمایی‌شان فرق دارد.
رطوبت
هوای ساکن و مرطوب زمینه بیماری قارچی است. بنا بر همان منبع، خیار، خربزه و کدو برای کم شدن سفیدک پودری به جریان هوای خوب نیاز دارند. پس حتی در زمستان، ظهرهای آفتابی چند دقیقه در گلخانه را باز بگذارید.
گلخانه خانگی در زمستان گرم میماند؟
گلخانه بدون گرمایش فقط گرمای خورشید را نگه میدارد. به همین دلیل در زمستان تهران برای سبزیهای فصل سرد مثل کاهو، اسفناج و تربچه خوب جواب میدهد، ولی ترویج کلرادو تأکید میکند پرورش گوجه و خیار در زمستان بدون گرمای کمکی صرفه ندارد. نور زمستان هم کم است و رشد کند میشود.
در گلخانه خانگی چه بکاریم؟
- پاییز و زمستان: کاهو، اسفناج، تربچه، پیازچه، چغندر و سبزیهای برگی.
- اواخر زمستان: تولید نشای گوجه، فلفل و بادمجان برای انتقال به بالکن در بهار. جعبه سرد برای سخت‌کردن تدریجی نشا پیش از کاشت در فضای باز هم کاربرد دارد.
- بهار و تابستان: گوجه، فلفل، خیار و لوبیا. در گلخانه بسته، گوجه، فلفل و بادمجان ممکن است به گرده‌افشانی دستی نیاز داشته باشند.
نکته‌های ایمنی
پیش از گذاشتن گلخانه روی پشتبام یا بالکن، با مدیر ساختمان هماهنگ کنید و درباره تحمل وزن سقف و نشت آب از یک فرد متخصص بپرسید. سازه‌های سبک در باد ممکن است جابه‌جا شوند، پس آن‌ها را محکم مهار کنید. برای ساخت جعبه سرد از چوب آغشته به کرئوزوت استفاده نکنید.
مطالب این بخش
- کشت عمودی سبزیجات در خانه و بالکن
- کاشت سبزی طبقاتی
- کاشت صیفی‌جات در منزل
- پرورش قارچ در منزل
- کاشت سبزی خوردن به روش هیدروپونیک
سوالات متداول
گلخانه خانگی چیست؟
سازهای کوچک با پوشش شفاف که نور خورشید را عبور میدهد، گرما را نگه میدارد و گیاه را از باد و سرما حفظ میکند. قفسه پوشیده، جعبه سرد و تونل کوچک نمونههای رایج آن هستند.
در آپارتمان میشود گلخانه داشت؟
بله. گلخانه قفسهای کنار پنجره آفتابگیر یا روی بالکن کمترین جا را میگیرد. برای پشتبام و بالکن حتماً با مدیر ساختمان هماهنگ کنید.
گلخانه خانگی در زمستان گرم میماند؟
بدون گرمایش فقط گرمای خورشید را نگه میدارد. برای سبزیهای فصل سرد مثل کاهو و اسفناج کافی است، ولی گوجه و خیار در زمستان بدون گرمای کمکی خوب رشد نمیکنند.
چه سبزی‌هایی در گلخانه خانگی بکاریم؟
در فصل سرد کاهو، اسفناج، تربچه، پیازچه و چغندر؛ در فصل گرم گوجه، فلفل، خیار و لوبیا. اواخر زمستان هم بهترین زمان تولید نشا برای بهار است.
تاریخ بروزرسانی: ۲۱ مهر ۱۴۰۵ | نویسنده: تیم تحریریه سبزمنظر