کمپوست خانگی؛ آموزش ساده تهیه کمپوست

با پوست میوه، تفاله چای و برگ خشک می‌شود در خانه کمپوست ساخت و همان را به گلدان سبزی برگرداند. کمپوست رسیده یکی از اجزای اصلی خاک مناسب برای کاشت سبزی خوردن در گلدان است. در این راهنما مواد مجاز و غیرمجاز، مراحل کار، روش آپارتمانی و حل مشکلات رایج را با استناد به راهنماهای ترویجی دانشگاه‌ها و سازمان حفاظت محیط زیست آمریکا آورده‌ایم.

کمپوست خانگی چیست؟

کمپوست خانگی کود آلی است که از تجزیه پسماندهای گیاهی آشپزخانه و باغچه به دست باکتری‌ها، قارچ‌ها و موجودات خاک ساخته می‌شود. برای تهیه آن مواد «سبز» مثل پوست میوه و سبزی را با مواد «قهوه‌ای» مثل برگ خشک و مقوای خردشده مخلوط می‌کنید، رطوبت را مثل اسفنج چلانده نگه می‌دارید و گاهی هم می‌زنید.

کمپوست رسیده، طبق ترویج دانشگاه آریزونا، تیره، پوک و ترد است و بوی خاک می‌دهد، نه بوی تند یا ترشیدگی. انجمن سلطنتی باغبانی بریتانیا بوی آن را به بوی خاک مرطوب جنگل تشبیه می‌کند.

مواد مجاز و غیرمجاز

راز کمپوست خوب، تعادل دو گروه ماده است. سازمان حفاظت محیط زیست آمریکا (EPA) پیشنهاد می‌کند حجم مواد قهوه‌ای دست‌کم دو تا سه برابر حجم مواد سبز باشد.

مواد سبز

مواد سبز نیتروژن‌دار و معمولاً تازه و مرطوب‌اند. طبق EPA این‌ها مواد سبز هستند:

• پوست و تکه‌های میوه و سبزی
• چمن زده‌شده
• تفاله قهوه و فیلتر کاغذی آن
• کیسه چای کاغذی بدون منگنه
• پوست تخم‌مرغ خردشده

مواد قهوه‌ای

مواد قهوه‌ای کربن‌دار و خشک‌اند و جلوی خیس شدن و بوی بد را می‌گیرند:

• برگ خشک
• ساقه و شاخه‌های نازک گیاهان
• کاغذ خردشده ساده (غیربراق و بدون رنگ) و پاکت کاغذی قهوه‌ای
• مقوای خردشده بدون پوشش واکس، چسب یا نوار چسب
• تراشه چوب عمل‌آوری‌نشده

این مواد را در کمپوست خانگی نریزید:

مراحل تهیه کمپوست خانگی

1. جا و ظرف را انتخاب کنید. در حیاط یک کپه یا جعبه، و در آپارتمان یک سطل دربدار با سوراخ هوا.
2. لایه اول را قهوه‌ای بریزید. چند مشت برگ خشک یا مقوای خردشده کف ظرف بریزید.
3. مواد سبز را خرد کنید و اضافه کنید. تکه‌های کوچک‌تر زودتر تجزیه می‌شوند. ترویج دانشگاه جورجیا هم می‌گوید مواد آلی برای تجزیه سریع‌تر به سطح بیشتر نیاز دارند.
4. هر بار روی مواد سبز را با قهوه‌ای بپوشانید. نسبت حجمی دست‌کم دو تا سه قسمت قهوه‌ای به یک قسمت سبز (EPA).
5. رطوبت را تنظیم کنید. مخلوط باید مثل اسفنج چلانده‌شده نم داشته باشد (EPA و ترویج دانشگاه آریزونا).
6. هر چند وقت یک بار هم بزنید. هرچه بیشتر هم بزنید و هوا برسانید، کمپوست زودتر آماده می‌شود.
7. صبر کنید و بگذارید جا بیفتد. وقتی مواد اولیه دیگر قابل تشخیص نیستند، ترویج دانشگاه آریزونا توصیه می‌کند حدود یک ماه دیگر صبر کنید تا کمپوست کامل جا بیفتد.

زمان آماده شدن ثابت نیست. EPA برای کپه‌ای که خوب مراقبت شود حدود سه تا پنج ماه و برای کپه رهاشده تا یک سال را ذکر می‌کند. انجمن سلطنتی باغبانی بریتانیا بازه شش ماه تا دو سال را می‌گوید و یادآوری می‌کند که کار در هوای گرم سریع‌تر است و در زمستان کند می‌شود.

کمپوست در آپارتمان

در آپارتمان مشکل اصلی جای کم، بو و مگس سرکه است. سه نکته کار را ساده‌تر می‌کند: پسماند گوشتی و چرب را وارد سطل نکنید، روی هر لایه سبز را با کاغذ یا مقوای خردشده بپوشانید و سطل را دربسته نگه دارید. ترویج کرنل پیشنهاد می‌کند برای جلوگیری از مگس سرکه، پسماند آشپزخانه را قبل از اضافه کردن فریز کنید، چون تخم مگس در یخ‌زدگی از بین می‌رود.

انجمن سلطنتی باغبانی بریتانیا برای فضاهای خیلی کوچک کمپوست با کرم (ورمی‌کمپوست) را پیشنهاد می‌کند. EPA برای شروع آن حدود ۴۵۰ گرم کرم (یک پوند، نزدیک به هزار کرم) را ذکر می‌کند و برداشت کمپوست را سه تا شش ماه بعد می‌داند.

سطل کمپوست خانگی

سطل کمپوست خانگی را می‌توانید از یک سطل پلاستیکی دربدار بسازید: چند سوراخ ریز در دیواره و در برای ورود هوا ایجاد کنید، یک سینی زیر آن بگذارید و کف آن را با لایه‌ای از مواد قهوه‌ای بپوشانید. سطل را در جای سایه مثل بالکن نگه دارید. دستگاه‌های آماده تولید کمپوست خانگی هم در بازار هست، اما برای حجم کم پسماند یک خانواده، همین سطل ساده کافی است.

کمپوست در باغچه

در حیاط یا باغچه، کپه یا جعبه بزرگ‌تر کار را سریع‌تر می‌کند، چون گرما را بهتر نگه می‌دارد. ترویج دانشگاه آریزونا اندازه ایدئال را حدود ۹۰ در ۹۰ در ۹۰ سانتی‌متر (۳ در ۳ در ۳ فوت) می‌داند. اگر کپه گرم نمی‌شود، طبق ترویج کرنل احتمالاً یا کوچک است، یا خشک است، یا مواد قهوه‌ای آن زیاد است، یا هوا به آن نمی‌رسد. علاوه بر پسماند آشپزخانه، طبق انجمن سلطنتی باغبانی بریتانیا بقایای گیاهی باغچه مثل علف‌های هرز یک‌ساله بدون بذر، بقایای محصول و شاخه‌های خردشده هم مواد خوبی برای کمپوست‌اند. فقط چمن زده‌شده را به تنهایی و زیاد نریزید، چون به گفته همین منبع لزج و بدبو می‌شود.

مشکلات رایج (بو، حشره، خیس شدن)

بیشتر راه حل‌های جدول از راهنمای عیب‌یابی ترویج کرنل است. کرم‌ها و حلزون‌هایی که در کپه بیرونی دیده می‌شوند، طبق همین منبع آسیبی به کمپوست نمی‌زنند.

استفاده از کمپوست برای گلدان سبزی

فقط کمپوست رسیده را استفاده کنید: تیره، پوک و با بوی خاک. چند راه استفاده:

• در مخلوط خاک گلدان: طبق ترویج دانشگاه ایالتی پنسیلوانیا، کمپوست رسیده تا ۵۰ درصد مخلوط خاک گلدان را می‌تواند تشکیل دهد. خاک خالی باغچه را در گلدان نریزید.
• به عنوان مالچ یا اصلاح خاک باغچه: انجمن سلطنتی باغبانی بریتانیا لایه‌ای دست‌کم ۵ سانتی‌متری روی خاک را پیشنهاد می‌کند که می‌شود آن را سطحی با خاک مخلوط کرد.
• هنگام کاشت دوباره گلدان: بخشی از خاک خسته گلدان را با کمپوست تازه عوض کنید.

گزینه‌های دیگر تغذیه طبیعی سبزی مثل کود حیوانی پوسیده و ورمی‌کمپوست را در راهنمای بهترین کود برای سبزیجات خانگی آورده‌ایم. اگر سبزی را در آب یا بستر بدون خاک می‌کارید، مطلب کاشت سبزی بدون خاک را ببینید.

سوالات متداول

کمپوست خانگی چقدر طول می‌کشد؟

طبق EPA، کپه‌ای که خوب مراقبت شود حدود سه تا پنج ماه و کپه رهاشده تا یک سال زمان می‌برد. انجمن سلطنتی باغبانی بریتانیا بازه شش ماه تا دو سال را ذکر می‌کند.

سطل کمپوست خانگی بو می‌دهد؟

اگر نسبت مواد درست باشد، نه. بوی آمونیاک یعنی مواد سبز زیاد است و بوی ترشیدگی یعنی هوا کم است؛ در هر دو حالت مواد قهوه‌ای اضافه کنید و مخلوط را هم بزنید.

دستگاه تولید کمپوست خانگی لازم است؟

خیر. برای پسماند یک خانواده، سطل دربدار ساده یا کپه کوچک در حیاط کافی است. ما محصول خاصی را معرفی نمی‌کنیم.

طرز تهیه کمپوست از بقایای گیاهی چیست؟

بقایای گیاهی سبز و تازه را خرد کنید، با دو تا سه برابر حجم مواد خشک مثل برگ و ساقه خشک مخلوط کنید، رطوبت را مثل اسفنج چلانده نگه دارید و گاهی هم بزنید. گیاه بیمار و علف هرز بذردار را وارد نکنید.

آیا می‌توان کود حیوانی را به کمپوست خانگی اضافه کرد؟

فضولات سگ، گربه و خوک را هرگز اضافه نکنید. دانشگاه کانتیکت هم برای سبزی‌های خوراکی، کمپوست گیاهی را به کمپوست حاوی کود حیوانی ترجیح می‌دهد.

تاریخ بروزرسانی: ۱۴ مهر ۱۴۰۵ | نویسنده: تیم تحریریه سبزمنظر

منابع

1. U.S. EPA: Composting At Home
2. Cornell Cooperative Extension Tompkins County: Troubleshooting Your Compost
3. University of Arizona Cooperative Extension: Home Composting
4. RHS: Composting
5. Penn State Extension: Container Vegetable Gardening, Four Keys to Success
6. Iowa State University Extension: Using Manure in the Home Garden
7. UConn Soil Nutrient Analysis Lab: Compost, compost tea, and manure; food safety in the vegetable garden
8. UGA Cooperative Extension (Fulton County): Getting the Most from Eggshells in Your Tomato Garden