کاشت باقلا و نخود فرنگی در پاییز؛ در گلدان و باغچه

باقلا و نخود فرنگی هر دو از خانواده بقولات‌اند و هر دو هوای خنک را به گرما ترجیح می‌دهند. همین ویژگی آن‌ها را به گزینه‌های خوبی برای کاشت پاییزه تبدیل می‌کند، البته با یک تفاوت مهم: باقلا سرمای زمستان را بهتر از نخود فرنگی تحمل می‌کند. در این راهنما زمان کاشت هر دو را بر اساس اقلیم، روش کاشت در باغچه و گلدان، داربست، آبیاری و برداشت را با تکیه بر راهنماهای ترویجی آورده‌ایم. فهرست کامل سبزی‌های قابل کشت در این فصل را در مطلب کاشت صیفی جات در پاییز ببینید و برای آموزش‌های دیگر به بخش نگهداری و کاشت سر بزنید.

پاسخ کوتاه

باقلا را در مناطق معتدل و زمستان‌ملایم می‌شود در پاییز مستقیم در خاک کاشت؛ بذر را حدود ۵ سانتی‌متر عمق و با فاصله ۱۵ تا ۲۳ سانتی‌متر بکارید. نخود فرنگی به سرمای سخت حساس‌تر است؛ در مناطق سرد بهتر است کاشت آن به اوایل بهار، وقتی خاک به حدود ۱۰ درجه رسید، بماند. هر دو در گلدان پهن هم رشد می‌کنند.

زمان کاشت باقلا و نخود فرنگی به تفکیک اقلیم

به جای ماه مشخص، اقلیم و دمای منطقه خودتان را ملاک بگیرید. خلاصه آنچه منابع ترویجی می‌گویند:

RHS هم در بریتانیا کاشت پاییزه باقلا را برای اکتبر و نوامبر (حدود مهر تا اوایل آذر) و فقط در مناطق ملایم، با رقم‌های مقاوم به سرما مثل «آکوادولچه کلودیا»، توصیه می‌کند. برای اینکه بدانید هوای پاییز منطقه شما چطور است، روش حساب کردن زمان کاشت بر اساس اولین یخبندان در مقاله کاشت صیفی جات در پاییز را دنبال کنید.

دمای مناسب رشد

نخود فرنگی

دانشگاه مینه‌سوتا دمای خوب رشد نخود فرنگی را حدود ۱۳ تا ۱۸ درجه سانتی‌گراد می‌داند. بوته‌های جوان یخبندان سبک را تحمل می‌کنند و در هر دمایی بالاتر از حدود ۴.۵ درجه رشد می‌کنند، اما وقتی هوا از حدود ۲۹ درجه گرم‌تر شود رشد متوقف می‌شود و گل و غلاف نمی‌دهند. همین منبع در کاشت پاییزه، زمان رسیدن را ۷۰ تا ۸۰ روز ذکر می‌کند که از کاشت بهاره طولانی‌تر است و می‌گوید بوته تا دمای حدود ۲- درجه دوام می‌آورد.

باقلا

دانشگاه ایالتی کالیفرنیا در چیکو می‌گوید باقلا در دمای پایین بهتر از بیشتر حبوبات دانه‌ای جوانه می‌زند. در آزمایش‌های همین دانشگاه، باقلای سبزی که پاییز کاشته شده بود، در میانه آوریل (اواخر فروردین) به مرحله برداشت سبز رسید. این عدد مربوط به اقلیم کالیفرنیاست و در منطقه شما ممکن است متفاوت باشد.

کاشت باقلا در باغچه و گلدان

1. آماده کردن خاک: RHS پیشنهاد می‌کند پیش از کاشت دست‌کم دو سطل کمپوست یا کود دامی پوسیده در هر متر مربع به خاک اضافه کنید.
2. عمق کاشت: بذرها را حدود ۵ سانتی‌متر عمق بکارید، طوری که جای اتصال (ناف دانه) رو به پایین باشد (RHS). دانشگاه چیکو عمق را حدود ۲.۵ تا ۵ سانتی‌متر ذکر کرده است.
3. فاصله: بذرها را ۱۵ تا ۲۳ سانتی‌متر از هم فاصله دهید. RHS برای ردیف تکی ۴۵ سانتی‌متر و برای ردیف دوتایی ۲۳ سانتی‌متر بین دو ردیف و ۶۰ سانتی‌متر بین هر جفت ردیف را پیشنهاد می‌کند.
4. در گلدان: RHS ظرفی با دست‌کم ۴۰ سانتی‌متر پهنا و فاصله ۱۵ سانتی‌متر بین بذرها را توصیه می‌کند.

نگهداری بوته باقلا

• قیم: برای رقم‌های بلند، RHS هر ۱.۲ متر یک چوب در ردیف می‌کوبد و نخ را در فاصله‌های ۳۰ سانتی‌متری از زمین به بالا می‌کشد.
• سرزنی: وقتی پایین‌ترین گل‌ها غلاف‌های کوچک دادند، سر ساقه را بچینید. به گفته RHS این کار احتمال هجوم شته سیاه را کم می‌کند؛ روشی کاملاً بدون سم.
• آبیاری: RHS آبیاری را به‌ویژه هنگام شروع گل‌دهی و دوباره دو هفته بعد از آن مهم می‌داند.

کاشت نخود فرنگی در باغچه و گلدان

1. شیار کاشت: RHS شیاری با کف صاف به پهنای حدود ۱۵ سانتی‌متر و عمق ۵ سانتی‌متر درست می‌کند و بذرها را در سه ردیف با فاصله حدود ۷.۵ سانتی‌متر از هم می‌گذارد.
2. عمق: دانشگاه مینه‌سوتا روی بذر را حدود ۲.۵ سانتی‌متر خاک می‌ریزد؛ RHS حدود ۵ سانتی‌متر.
3. در گلدان: RHS ظرفی با دست‌کم ۴۵ سانتی‌متر پهنا پیشنهاد می‌کند. رقم‌های کوتاه برای گلدان مناسب‌ترند.
4. داربست: رقم‌های بلند تا حدود ۱.۸ متر و رقم‌های پاکوتاه حدود ۴۵ سانتی‌متر قد می‌کشند (RHS). برای رقم‌های بلند توری یا سیم مرغی روی چوب یا نی بزنید. مینه‌سوتا می‌گوید رقم‌های بوته‌ای کوتاه می‌توانند به هم تکیه کنند.
5. آبیاری: مثل باقلا، RHS آبیاری خوب را هنگام شروع گل‌دهی و دوباره دو هفته بعد توصیه می‌کند.

RHS دو دردسر رایج را هم یادآوری می‌کند: موش بذرهای تازه‌کاشته را می‌خورد و کبوتر به بوته‌های نخود علاقه دارد. پوشاندن بستر با توری ساده‌ترین راه بدون سم است. فاصله کافی بین بوته‌ها هم به گفته RHS به کم شدن سفیدک پودری کمک می‌کند.

برداشت باقلا و نخود فرنگی

باقلا

RHS می‌گوید غلاف‌ها را وقتی بچینید که پر شده‌اند ولی هنوز نسبتاً کوچک‌اند و جای اتصال دانه سفید یا سبز است، نه سیاه. غلاف‌های خیلی جوان به طول حدود ۵ سانتی‌متر را می‌شود کامل پخت. دانشگاه چیکو هم برداشت غلاف‌های رسیده‌تر را از زمانی می‌داند که برآمدگی دانه‌ها روی غلاف پیدا می‌شود.

نخود فرنگی

دانشگاه مینه‌سوتا زمان برداشت را وقتی می‌داند که دانه‌ها به اندازه کامل رسیده‌اند، کمی درشت‌تر از بذری که کاشته‌اید، و هنوز شیرین و نرم‌اند. بعد از رسیدن، کیفیت ظرف یک تا سه روز افت می‌کند؛ پس برداشت را عقب نیندازید. RHS برداشت رقم‌های زودرس را حدود ۱۲ هفته و رقم‌های اصلی را ۱۴ تا ۱۶ هفته بعد از کاشت ذکر می‌کند و نخود فرنگی غلاف‌خوراکی را پیش از رسیدن دانه‌ها می‌چیند. مینه‌سوتا توصیه می‌کند نخود چیده‌شده را زود خنک کنید؛ در یخچال یک هفته یا بیشتر می‌ماند.

بقولات و خاک باغچه

RHS توضیح می‌دهد که ریشه بقولات اگر بعد از برداشت در خاک بماند، سطح نیتروژن خاک را بالا می‌برد. پس به جای کندن بوته، ساقه را از سطح خاک ببرید و ریشه را بگذارید بماند. این یکی از ساده‌ترین روش‌های تقویت طبیعی خاک است؛ روش‌های دیگر را در راهنمای کود طبیعی ببینید. اگر می‌خواهید بذر بوته‌های سالم را برای فصل بعد نگه دارید، مطلب بذرگیری را بخوانید.

یک هشدار درباره باقلا: فاویسم

راهنمای دانشگاه ایالتی کالیفرنیا در چیکو یادآوری می‌کند که خوردن باقلای تازه در افرادی که کمبود ژنتیکی آنزیم G6PD دارند، می‌تواند به گلبول‌های قرمز آسیب بزند. اگر خودتان یا یکی از اعضای خانواده چنین کمبودی دارید، پیش از خوردن باقلا با پزشک مشورت کنید.

این مطلب جایگزین توصیه پزشک نیست.

سوالات متداول

آیا نخود فرنگی را می‌شود در پاییز کاشت؟

در مناطق با زمستان ملایم بله. در مناطق سرد، RHS کاشت پاییزه را فقط در گلخانه یا جعبه سرد توصیه می‌کند و کاشت در فضای باز را به بهار و خاک حدود ۱۰ درجه موکول می‌کند.

بهترین زمان کاشت باقلا کی است؟

در مناطق معتدل، پاییز؛ دانشگاه چیکو کاشت از اوایل اکتبر تا میانه نوامبر را بسیار موفق گزارش کرده است. در مناطق سرد کاشت بهاره بهتر است.

در آبان چه بکاریم؟

در مناطق معتدل، باقلا از گزینه‌های این فصل است. فهرست کامل‌تر سبزی‌های فصل خنک را در مطلب کاشت صیفی جات در پاییز آورده‌ایم.

نخود فرنگی در گلدان رشد می‌کند؟

بله؛ RHS ظرفی با دست‌کم ۴۵ سانتی‌متر پهنا پیشنهاد می‌کند. رقم‌های پاکوتاه حدود ۴۵ سانتی‌متر قد دارند و برای گلدان راحت‌ترند.

چرا باید سر بوته باقلا را چید؟

طبق RHS، چیدن سر ساقه بعد از تشکیل اولین غلاف‌ها، احتمال هجوم شته سیاه را کم می‌کند.

تاریخ بروزرسانی: ۱۴ مهر ۱۴۰۵ | نویسنده: تیم تحریریه سبزمنظر

منابع

1. RHS: How to grow broad beans
2. RHS: How to grow peas
3. University of Minnesota Extension: Growing peas in home gardens
4. University of Minnesota Extension: Planting vegetables in midsummer for fall harvest
5. California State University, Chico (SARE): Vegetable Fava Bean Growing Guide for Western United States