سوئیس چارد چیست؟
فهرست مطالب
سوئیس چارد، که در فارسی به آن چغندر برگی هم می‌گویند و گاهی «سویس چارد» یا فقط «چارد» نوشته می‌شود، سبزی برگی خوش‌رنگی است که ساقه‌هایش می‌تواند سفید، زرد یا قرمز باشد. برخلاف اسمش، ارتباط روشنی با کشور سوئیس ندارد. در این صفحه از دسته میوه و غذای فصلی با سوئیس چارد، انواع رنگی آن، چهار دستور سالاد سوئیس چارد که پیش‌تر در سبزمنظر منتشر کرده بودیم، ارزش غذایی و نکات کاشت آن در خانه آشنا می‌شوید.
پاسخ کوتاه
سوئیس چارد سبزی برگی از همان گونه چغندر (Beta vulgaris) است که به جای ریشه، برای برگ‌ها و ساقه‌های پهنش کشت می‌شود. برگ‌هایش ملایم، کمی خاکی و تلخ است و ساقه‌هایی شبیه کرفس دارد. چارد را خام در سالاد یا پخته در سوپ و غذاهای تفت‌داده مصرف می‌کنند و ویتامین K زیادی دارد.
سوئیس چارد چیست؟
سوئیس چارد و چغندر لبو هر دو از گونه Beta vulgaris هستند و از نسل چغندر دریایی به شمار می‌روند. تفاوت در این است که چغندر برای ریشه‌اش و چارد برای برگ و دمبرگ پهنش پرورش داده می‌شود. نام علمی کامل آن Beta vulgaris subsp. vulgaris است و در گروه‌های کشتی Cicla و Flavescens قرار می‌گیرد. در منابع انگلیسی با نام‌هایی مثل silverbeet، perpetual spinach و leaf beet هم شناخته می‌شود.
درباره اینکه چرا به آن «سوئیس» می‌گویند، توضیح قطعی وجود ندارد. برخی منابع نام را به گیاه‌شناسی نسبت می‌دهند که نخستین بار آن را توصیف کرده است. آنچه روشن است این است که این سبزی ربطی به آشپزی خاص سوئیس ندارد.
برگ‌های چارد براق، پهن و کمی چین‌دار هستند. طعم برگ‌ها ملایم، شیرین، خاکی و کمی تلخ است و این تلخی با پختن کم می‌شود. ساقه‌ها بافتی شبیه کرفس دارند، اما طعمشان خاکی و کمی گس است.
انواع سوئیس چارد (رنگی)
دمبرگ‌های چارد بسته به رقم، از سفید تا زرد و قرمز رنگ دارند. وقتی چند رقم با ساقه‌های رنگی کنار هم کاشته یا در یک ظرف سرو شوند، به آن «چارد رنگین‌کمان» می‌گویند. همین رنگ‌ها سالاد سوئیس چارد را بسیار چشم‌گیر می‌کند.
دانشگاه ایالتی یوتا در راهنمای کاشت خود چند رقم را نام برده است که برای آشنایی با تنوع چارد مفید است:
- Rhubarb: رقمی با ساقه‌های قرمز
- Bright Lights: رقمی با ساقه‌های رنگی متنوع که برای چارد رنگین‌کمان شناخته می‌شود
- Lucullus و Fordhook Giant: رقم‌هایی با ساقه روشن
اگر دنبال بذر سوئیس چارد رنگی هستید، روی بسته بذر به نام رقم و رنگ ساقه توجه کنید. طعم رقم‌ها تفاوت زیادی ندارد و انتخاب بیشتر به ظاهر و سلیقه برمی‌گردد.
غذا با سوئیس چارد
چارد را می‌توان مثل اسفناج استفاده کرد. خام در سالاد، یا پخته در سوپ، غذاهای تفت‌داده، به صورت آب‌پز یا سرخ‌شده در کمی روغن. چند نکته پخت:
- ساقه‌ها دیرتر از برگ‌ها می‌پزند؛ آن‌ها را جدا خرد کنید و چند دقیقه زودتر داخل تابه بریزید.
- برای سالاد خام، برگ‌های جوان‌تر لطیف‌ترند و تلخی کمتری دارند.
- تلخی برگ‌های بزرگ‌تر با پختن کم می‌شود؛ برای سوپ و خوراک مناسب‌ترند.
در ادامه چهار دستور سالاد سوئیس چارد را آورده‌ایم که مقادیرشان همان دستورهای منتشرشده قبلی سبزمنظر است.
سالاد سوئیس چارد با سیب و گردو
مواد لازم:
- ۴ فنجان سوئیس چارد
- ۲ عدد سیب متوسط خردشده
- ۱ کرفس بزرگ خردشده
- ۱/۲ پیاز کوچک نازک خردشده (یا ۴ عدد پیازچه برش‌خورده)
- ۱/۲ پیمانه گردو برشته‌شده و درشت خردشده
مواد سس:
- ۱/۲ قاشق غذاخوری عسل
- ۲ قاشق غذاخوری سرکه سیب
- ۳ قاشق غذاخوری روغن زیتون
- ۱/۴ قاشق چای‌خوری نمک
- ۱/۸ قاشق چای‌خوری فلفل سیاه
طرز تهیه:
- همه مواد سس را در یک کاسه بزرگ با هم مخلوط کنید.
- همه مواد سالاد را به جز گردو به کاسه اضافه کنید و هم بزنید.
- سالاد را به ظرف سرو منتقل کنید، گردو را رویش بریزید و سرو کنید.
سالاد سوئیس چارد رنگین‌کمان با نارنگی
مناسب برای ۸ نفر | زمان آماده‌سازی: ۱۵ دقیقه
مواد لازم:
- ۴۰۰ گرم سوئیس چارد
- ۴ عدد نارنگی (۳۶۰ گرم)
- ۲ عدد آووکادو
- ۱ فنجان گشنیز
- ۴ قاشق غذاخوری تخمه‌های بوداده (تخمه آفتابگردان، بذر کتان و…)
- نمک دریا و فلفل سیاه
مواد سس:
- نصف فنجان آب لیمو
- ۱/۴ فنجان آب نارنگی
- ۱/۲ فنجان روغن زیتون
برای تزئین:
- ۱ عدد نارنگی
- ۲ قاشق غذاخوری برگ گشنیز
- ۱ قاشق غذاخوری مخلوط دانه‌ها (کتان، چیا، کنجد و…)
طرز تهیه:
- سوئیس چارد را خوب بشویید و خشک کنید. ساقه‌ها و برگ‌ها را ریز خرد کنید و در یک کاسه بزرگ بریزید.
- نارنگی‌ها را پوست بگیرید، هسته‌ها را جدا کنید، پره‌ها را از وسط نصف کنید و به کاسه اضافه کنید.
- گشنیز را بشویید، خشک کنید و با بقیه مواد مخلوط کنید.
- آووکادوها را پوست بگیرید، هسته را دربیاورید، خرد کنید و به کاسه اضافه کنید. دانه کتان، کنجد یا هر دانه دیگری که دوست دارید اضافه کنید.
- همه مواد سس را در یک شیشه بریزید و تکان دهید تا ترکیب شود.
- سس را روی سالاد بریزید، نمک و فلفل بزنید و دانه‌ها را اضافه کنید. هم بزنید، بچشید و اگر لازم بود چاشنی را تنظیم کنید.
- نارنگی تزئین را پوست بگیرید و حلقه‌ای برش بزنید. سالاد را در ظرف سرو بریزید، برش‌های نارنگی را دور ظرف بچینید و دانه‌ها و برگ گشنیز را رویش بپاشید. بلافاصله سرو کنید.
سالاد سوئیس چارد با سس ارده
مواد لازم:
- ۴ فنجان کلم کیل خردشده
- ۴ فنجان سوئیس چارد خردشده
- ۱ فنجان کلم بنفش خردشده
- ۱ فنجان هویج خردشده
- ۱/۲ فنجان بلوبری تازه
- ۱/۲ فنجان نخود پخته
- ۱ عدد آووکادو ورقه‌شده
- ۱/۴ فنجان بادام خردشده
- ۲ قاشق غذاخوری تخمه آفتابگردان بدون نمک
- ۲ قاشق غذاخوری شاهدانه
- ۳۵ گرم توفو برش‌خورده و سرخ‌شده
مواد سس:
- ۲ قاشق غذاخوری ارده
- ۱/۴ فنجان آب پرتقال
- ۱/۴ فنجان آب
- کمی نمک و فلفل سیاه
طرز تهیه:
- توفو را از قبل آماده کنید: کمی روغن آووکادو را در تابه روی حرارت متوسط بریزید و توفو را از هر طرف ۵ تا ۶ دقیقه بپزید تا طلایی شود. نمک و فلفل بزنید و تا زمان مصرف در یخچال بگذارید.
- مواد سس را در یک کاسه هم بزنید و به اندازه لازم آب اضافه کنید تا به غلظت دلخواه برسد. در یخچال بگذارید تا خنک شود.
- در یک کاسه بزرگ، کلم کیل و سوئیس چارد خردشده را مخلوط کنید تا پایه سالاد شود.
- هویج، بلوبری، نخود و آووکادو را رویش بچینید.
- با بادام، تخمه آفتابگردان و شاهدانه تزئین کنید.
- توفو را روی سالاد بگذارید، سس ارده را بریزید و سرو کنید.
سالاد سوئیس چارد و خیار
مناسب برای ۲ تا ۴ نفر | زمان آماده‌سازی: ۲۰ دقیقه
مواد لازم:
- حدود ۵ فنجان سوئیس چارد
- ۴ قاشق چای‌خوری روغن زیتون
- ۲ قاشق چای‌خوری سرکه قرمز یا سرکه سیب
- ۲ قاشق چای‌خوری آب لیمو
- ۲ قاشق چای‌خوری شربت افرا
- نمک و فلفل
- ۱ فنجان خیار خردشده
- ۱ چغندر کوچک خام، نازک و ورقه‌ای برش‌خورده
- ۱/۴ فنجان کشمش طلایی
- ۱/۴ فنجان تخمه آفتابگردان بوداده
طرز تهیه:
- ساقه‌های چارد را از برگ‌ها جدا کنید و کنار بگذارید.
- برگ‌ها را در یک کاسه بزرگ بریزید، روغن زیتون، سرکه، آب لیمو، شربت افرا، نمک و فلفل را اضافه کنید و مخلوط کنید.
- بقیه مواد را اضافه کنید و هم بزنید.
- سالاد را ۱۵ تا ۳۰ دقیقه در یخچال بگذارید تا خنک شود و سپس سرو کنید.
ارزش غذایی سوئیس چارد
اعداد زیر از داده USDA برای «چارد سوئیسی خام» (شناسه FDC ۱۶۹۹۹۱) و برای ۱۰۰ گرم است. درصدها نسبت به مقدار روزانه مرجع برچسب غذایی FDA محاسبه شده‌اند.
| ماده مغذی | مقدار در ۱۰۰ گرم | درصد تقریبی از مقدار روزانه مرجع |
|---|---|---|
| انرژی | ۱۹ کیلوکالری | – |
| آب | ۹۲٫۷ گرم | – |
| پروتئین | ۱٫۸ گرم | – |
| فیبر | ۱٫۶ گرم | ۶٪ |
| ویتامین K | ۸۳۰ میکروگرم | بیش از ۶ برابر مرجع ۱۲۰ میکروگرم |
| ویتامین A | ۳۰۶ میکروگرم RAE | ۳۴٪ |
| ویتامین C | ۳۰ میلی‌گرم | ۳۳٪ |
| منیزیم | ۸۱ میلی‌گرم | ۱۹٪ |
| پتاسیم | ۳۷۹ میلی‌گرم | ۸٪ |
| آهن | ۱٫۸ میلی‌گرم | ۱۰٪ |
| سدیم | ۲۱۳ میلی‌گرم | – |
مهم‌ترین نکته این جدول ویتامین K است. چارد سبزی کم‌کالری است، اما ویتامین K آن در ۱۰۰ گرم از مقدار روزانه مرجع چند برابر بیشتر است.
خواص سوئیس چارد و یک هشدار مهم
وقتی از خواص سوئیس چارد حرف می‌زنیم، منظور همین ترکیب ارزش غذایی است: سبزی کم‌انرژی با ویتامین K، ویتامین A، ویتامین C و منیزیم که در کنار رژیم متعادل جای خوبی دارد. طبق NIH، کسانی که داروی وارفارین مصرف می‌کنند باید مقدار ویتامین K غذایشان را هر روز تقریباً ثابت نگه دارند. اگر چنین دارویی مصرف می‌کنید، پیش از اضافه کردن مقدار زیاد چارد به برنامه غذایی با پزشک مشورت کنید.
این مطلب جایگزین توصیه پزشک نیست.
کاشت سوئیس چارد
سوئیس چارد گیاه فصل خنک است و در باغچه و گلدان به خوبی رشد می‌کند. خلاصه راهنمای دانشگاه ایالتی یوتا:
| مورد | توصیه |
|---|---|
| زمان کاشت بهاره | ۲ تا ۳ هفته پیش از آخرین یخبندان پیش‌بینی‌شده |
| دمای خاک برای جوانه‌زنی | بهترین: ۱۳ تا ۲۴ درجه سانتی‌گراد (۵۵ تا ۷۵ فارنهایت)؛ کاشت از ۴ درجه (۴۰ فارنهایت) ممکن است |
| عمق کاشت بذر | حدود ۱٫۳ سانتی‌متر (نیم اینچ) |
| فاصله بوته‌ها | حدود ۱۵ سانتی‌متر در ردیف، ردیف‌ها ۳۰ سانتی‌متر از هم |
| تحمل سرما | دمای صفر درجه به بوته‌های جوان آسیب جدی نمی‌زند |
| نگهداری پس از برداشت | ۱ تا ۲ هفته در یخچال |
برای برداشت، برگ‌های بیرونی و مسن‌تر را بچینید تا برگ‌های جوان وسط بوته به رشد ادامه دهند. به این ترتیب یک بوته چارد می‌تواند چند بار برگ بدهد. در کاشت خانگی از کود و سم شیمیایی استفاده نکنید؛ خاک حاصلخیز و کمپوست برای این گیاه کافی است.
اگر به سبزی‌های برگی دیگر هم علاقه دارید، معرفی کاهو فرانسه را بخوانید که در سالاد کنار چارد رنگی جلوه خوبی دارد.
مطالب مرتبط
سوالات متداول
سوئیس چارد چیست و با چغندر چه فرقی دارد؟
هر دو از گونه Beta vulgaris هستند. چغندر برای ریشه‌اش کشت می‌شود و سوئیس چارد برای برگ و ساقه پهنش.
خواص سوئیس چارد چیست؟
طبق داده USDA، هر ۱۰۰ گرم چارد خام حدود ۱۹ کیلوکالری انرژی، ۸۳۰ میکروگرم ویتامین K، ۳۰ میلی‌گرم ویتامین C و ۸۱ میلی‌گرم منیزیم دارد. سبزی کم‌کالری است که در کنار رژیم متعادل مصرف می‌شود.
غذا با سوئیس چارد چه درست کنیم؟
سالاد خام با برگ‌های جوان، سوپ، خوراک تفت‌داده و هر غذایی که در آن از اسفناج استفاده می‌کنید. ساقه‌ها را زودتر از برگ‌ها بپزید.
ساقه سوئیس چارد خوردنی است؟
بله؛ ساقه‌ها خوردنی‌اند و بافتی شبیه کرفس دارند. چون دیرتر می‌پزند، جداگانه خرد کنید و زودتر به غذا اضافه کنید.
بذر سوئیس چارد رنگی را کی بکاریم؟
طبق دانشگاه ایالتی یوتا، کاشت بهاره ۲ تا ۳ هفته پیش از آخرین یخبندان انجام می‌شود و بذر در عمق حدود نیم اینچ کاشته می‌شود.
چرا برگ چارد تلخ است؟
برگ‌های چارد کمی تلخی طبیعی دارند که با پختن کم می‌شود. برای سالاد خام برگ‌های جوان‌تر را انتخاب کنید.
تاریخ بروزرسانی: ۱۴ مهر ۱۴۰۵ | نویسنده: تیم تحریریه سبزمنظر
