کاشت سبزی در آب؛ جعفری، ریحان و پیازچه
فهرست مطالب
کاشت سبزی در آب ساده‌ترین راه برای شروع کاشت خانگی است: یک لیوان، کمی آب و ته ساقه‌ای که معمولاً دور می‌ریزیم. ولی هر سبزی در آب یکسان رفتار نمی‌کند. پیازچه و کرفس از ته ساقه دوباره برگ می‌دهند، جعفری را باید از بذر شروع کرد و صیفی‌ها اصلاً برای لیوان آب ساخته نشده‌اند. در این راهنما روش هر کدام، مدت جوانه‌زنی، نکات نور و تعویض آب و زمان انتقال به گلدان را با استناد به منابع ترویجی کشاورزی می‌خوانید.
پاسخ کوتاه: برای کاشت سبزی در آب، ته ساقه پیازچه، کرفس یا کاهو را در ظرف کم‌عمق بگذارید طوری که فقط پایه در آب باشد، ظرف را کنار پنجره روشن بگذارید و آب را هر یکی دو روز عوض کنید. سبزی‌های معطر مثل نعناع از قلمه در آب ریشه می‌دهند. جعفری را از بذر خیس‌خورده شروع کنید و بعد از ریشه‌دار شدن به گلدان ببرید.
کدام سبزی‌ها در آب رشد می‌کنند؟
سبزی‌هایی که در آب رشد می‌کنند سه گروه‌اند و دانستن گروه هر سبزی، انتظار شما را از نتیجه درست می‌کند:
- رشد دوباره از ته ساقه: پیازچه، کرفس، کاهو و کلم بوک‌چوی. دانشگاه فلوریدا روش هر کدام را توضیح داده است و دانشگاه ایلینوی هم پیازچه و کرفس را در ظرف کم‌عمق آب کنار پنجره آفتابی کاشته است.
- ریشه‌دار کردن قلمه: نعناع، پونه کوهی، مریم‌گلی و مرزنجوش. طبق دانشگاه فلوریدا، قلمه این سبزی‌ها طی چند هفته در آب ریشه می‌دهد.
- جوانه زدن بذر: شاهی روی دستمال یا پنبه خیس جوانه می‌زند؛ بذر جعفری و ریحان را هم می‌شود با خیس کردن آماده کرد، ولی برای رشد کامل به بستر کشت نیاز دارند.
| سبزی | از چه قسمتی | مقدار آب | تعویض آب |
|---|---|---|---|
| پیازچه | یک‌سوم پایینی با ریشه | حدود نصف ساقه در آب | هر چند روز |
| کرفس | ته دسته با چند سانتی‌متر ساقه | حدود ۱٫۳ سانتی‌متر از پایه | هر یکی دو روز |
| کاهو و بوک‌چوی | ته بوته با حدود ۵ سانتی‌متر ارتفاع | حدود ۱٫۳ سانتی‌متر از پایه | هر یکی دو روز |
| نعناع و سبزی معطر | قلمه بدون برگ‌های نیمه پایین | ساقه در آب، برگ‌ها بیرون | به اندازه نیاز |
همه اعداد این جدول از راهنمای دانشگاه فلوریدا است.
آب کم یا زیاد؟
در نسخه قبلی این مطلب نوشته بودیم که برای کاشت سبزی در آب، آب زیادی لازم نیست و حدود نصف لیوان کافی است تا فقط ریشه‌ها را بپوشاند؛ اگر آب بیشتر باشد، ساقه ممکن است لزج شود یا کپک بزند. این تجربه با توصیه دانشگاه فلوریدا هم‌خوان است که فقط پایه کرفس و کاهو را حدود ۱٫۳ سانتی‌متر در آب می‌گذارد. ما هر دو سه روز یک بار آب را بررسی می‌کردیم تا هم کم نشده باشد و هم برگی داخل آن نیفتاده باشد.
کاشت جعفری در آب
جعفری برخلاف پیازچه و کرفس از ته ساقه دوباره رشد نمی‌کند و باید از بذر شروع شود. بذر جعفری پوسته سختی دارد و دیر جوانه می‌زند؛ برای همین آب در کاشت جعفری بیشتر در مرحله خیس کردن بذر به کار می‌آید.
- خیس کردن بذر: دانشگاه ویسکانسین میگوید خیس کردن بذر جعفری در طول شب جوانه‌زنی را بهتر می‌کند. سایت Harvest to Table خیس کردن ۲۴ ساعته در آب ولرم یا ۴۸ ساعته با دو بار تعویض آب را پیشنهاد می‌کند.
- جوانه‌زنی روی دستمال یا کوکوپیت: بذرهای خیس‌خورده را روی دستمال مرطوب یا بستر سبک مثل کوکوپیت پخش کنید و مرطوب نگه دارید.
- انتقال به گلدان: وقتی ریشه و اولین برگ‌ها درآمد، نهال‌ها را به گلدان منتقل کنید. Harvest to Table برای کشت جعفری داخل خانه گلدان حدود ۱۵ سانتی‌متری را پیشنهاد می‌کند.
بذر جعفری بعد از چند روز جوانه می‌زند؟
طبق Harvest to Table، بذر جعفری ۱۱ تا ۲۸ روز بعد سبز می‌شود. دانشگاه ویسکانسین هم می‌نویسد جوانه‌زنی جعفری ممکن است چند هفته طول بکشد، به‌ویژه در خاک سرد و خیس. پس اگر بعد از یک هفته خبری نشد، ناامید نشوید.
جعفری گیاهی دوساله است؛ طبق دانشگاه ویسکانسین در سال دوم گل و بذر می‌دهد. برگ‌ها را میتوانید هر وقت گیاه رشد کافی کرد برداشت کنید. Harvest to Table زمان رسیدن جعفری را ۷۰ تا ۹۰ روز ذکر می‌کند ولی چیدن برگ را زودتر هم می‌شود شروع کرد. برای برداشت، ساقه‌های بیرونی را از پایه ببرید تا برگ‌های وسط رشد کنند.
کاشت ریحان در آب
در نسخه قبلی این مطلب، روش ساده‌ای برای ریحان نوشته بودیم: دو سه شاخه ریحان را در ظرف آب بگذارید و ظرف را در گرم‌ترین و روشن‌ترین نقطه خانه قرار دهید؛ حدود یک هفته بعد رشد برگ‌ها دیده می‌شود. این روش همان ریشه‌دار کردن قلمه است. دانشگاه فلوریدا برای قلمه سبزی‌های معطر این نکات را میگوید:
- برگ‌های نیمه پایینی ساقه را جدا کنید.
- ساقه را در آب بگذارید، طوری که برگ‌ها بیرون از آب بمانند.
- طی چند هفته ریشه درمی‌آید.
- وقتی ریشه‌ها شاخه‌های فرعی دادند، قلمه را به خاک منتقل کنید.
ریحان گیاه گرمادوست و حساس به سرماست. دانشگاه مینه‌سوتا میگوید ریحان دستکم ۶ تا ۸ ساعت نور روشن در روز می‌خواهد و در زمستان داخل خانه به لامپ رشد با ۱۰ تا ۱۲ ساعت روشنایی نیاز دارد. برای برداشت، ساقه را درست بالای یک جفت برگ ببرید تا از همان محل دو شاخه تازه بیرون بیاید.
کاشت صیفی‌جات در آب
جستجوی «کاشت صیفی جات در آب» زیاد است، ولی جواب صادقانه این است که گوجه، خیار و فلفل در لیوان آب خالص محصول نمی‌دهند. دانشگاه مینه‌سوتا این صیفی‌ها را جزو گیاهانی میداند که در سیستم هیدروپونیک فقط در تابستان و با محلول غذایی کامل کشت می‌شوند. ترویج کشاورزی ویرجینیا هم میگوید سبزی‌های میوه‌دار دستکم ۶ ساعت آفتاب مستقیم می‌خواهند و با ۸ تا ۱۰ ساعت بهتر محصول می‌دهند.
کاری که می‌شود کرد:
- کاهو، کرفس و بوک‌چوی: از ته بوته در آب برگ تازه می‌دهند؛ برای رشد کامل به خاک منتقل کنید.
- صیفی‌ها: در گلدان بزرگ و آفتاب کامل بکارید. اگر کشت بدون خاک برایتان جذاب است، مطلب کشت هیدروپونیک سبزیجات را بخوانید که محدودیت‌های تغذیه طبیعی در آن را توضیح داده است.
کاشت پیازچه و سبزی‌های ساقه‌ای در آب
پیازچه
دانشگاه فلوریدا میگوید یک‌سوم پایینی پیازچه را که ریشه دارد جدا کنید و در لیوانی بگذارید که حدود نصف ساقه در آب باشد. لیوان را لب پنجره بگذارید و آب را هر چند روز عوض کنید. با هر بار چیدن، برگ تازه از وسط بیرون می‌آید. دانشگاه ایلینوی هم همین روش را با ظرف کم‌عمق و پنجره آفتابی پیشنهاد می‌کند.
کرفس
ته دسته کرفس را با چند سانتی‌متر ساقه نگه دارید و در شیشه‌ای بگذارید که حدود ۱٫۳ سانتی‌متر از پایه زیر آب باشد. طبق دانشگاه فلوریدا، رشد تازه ممکن است چند روز یا چند هفته بعد دیده شود و برای محصول بهتر، بعد از ریشه دادن آن را در باغچه یا گلدان بکارید.
کاهو
ته کاهو را با حدود ۵ سانتی‌متر ارتفاع در کاسه کم‌عمق بگذارید که حدود ۱٫۳ سانتی‌متر آن در آب باشد. کاسه را کنار پنجره آفتابی بگذارید و وقتی ریشه قوی تشکیل شد، به خاک ببرید.
نکات نور، دما و تعویض آب
نور
همه منابعی که بررسی کردیم ظرف را کنار پنجره آفتابی یا روشن قرار داده‌اند. دانشگاه مریلند میگوید پنجره جنوبی بیشترین نور را دارد و شمالی کمترین. اگر خانه شما کم‌نور است، راهنمای کاشت سبزی بدون نور خورشید را ببینید.
دما
ریحان سرما را تحمل نمی‌کند، پس آن را از پنجره سرد زمستان دور نگه دارید. جعفری، طبق Harvest to Table، در دمای هوای حدود ۱۶ تا ۱۸ درجه بهترین رشد را دارد.
تعویض آب
- دانشگاه فلوریدا تعویض آب پیازچه را هر چند روز و آب کرفس و کاهو را هر یکی دو روز توصیه می‌کند.
- اگر آب کدر شد، بوی بد گرفت یا ته ساقه لزج شد، آب را فوری عوض کنید و قسمت لزج را ببرید.
- برگ‌هایی را که در آب افتاده‌اند بردارید تا نپوسند.
- ظرف را مرتب بشویید.
انتقال به گلدان
آب خالص فقط مواد غذایی محدودی دارد؛ دانشگاه مینه‌سوتا یادآوری می‌کند که در آب فقط کربن، هیدروژن و اکسیژن به طور طبیعی در دسترس است. برای همین، سبزی‌هایی که در آب ریشه داده‌اند برای رشد طولانی باید به خاک بروند. زمان مناسب انتقال طبق دانشگاه فلوریدا:
- کاهو، کرفس و بوک‌چوی: وقتی سیستم ریشه قوی تشکیل شد.
- قلمه سبزی‌های معطر: وقتی ریشه‌ها شاخه‌های فرعی دادند.
برای گلدان، از ترکیب سبک خاک گلدان استفاده کنید نه خاک خالی باغچه؛ ترویج کشاورزی ویرجینیا میگوید خاک رسی در گلدان مشکلاتش بیشتر می‌شود. گلدان باید سوراخ زهکشی داشته باشد. کمی کمپوست رسیده هم تغذیه طبیعی گیاه را تأمین می‌کند. بعد از انتقال، یکی دو روز گلدان را در نور ملایم بگذارید و سپس به جای روشن‌تر ببرید.
مطالب مجموعه سبزی در آب و بدون خاک
سوالات متداول
زمان کاشت جعفری و گشنیز کی است؟
جعفری را میتوانید داخل خانه در تمام سال بکارید؛ دانشگاه ویسکانسین میگوید جعفری در خانه در تمام سال یا در زمستان قابل پرورش است، به شرط نور روشن. برای کاشت در فضای باز، Harvest to Table دمای خاک دستکم ۱۰ درجه را لازم میداند.
بذر جعفری بعد از چند روز جوانه می‌زند؟
حدود ۱۱ تا ۲۸ روز. خیس کردن بذر در آب ولرم پیش از کاشت جوانه‌زنی را بهتر می‌کند.
کاشت بذر جعفری در گلدان چطور است؟
بذر را یک شب تا ۲۴ ساعت در آب خیس کنید، در گلدانی حدود ۱۵ سانتی‌متری با خاک سبک و کمپوست بکارید، خاک را مرطوب نگه دارید و گلدان را جای روشن بگذارید.
کاشت جعفری در تابستان ممکن است؟
بله، ولی جعفری در هوای حدود ۱۶ تا ۱۸ درجه بهترین رشد را دارد. در تابستان گرم، گلدان را در جای نیم‌سایه بگذارید؛ دانشگاه فلوریدا جعفری را جزو سبزی‌های مقاوم به سایه میداند.
آب سبزی را هر چند وقت عوض کنیم؟
آب پیازچه را هر چند روز و آب کرفس و کاهو را هر یکی دو روز عوض کنید. اگر آب کدر یا بدبو شد، زودتر.
چرا ته ساقه سبزی در آب لزج می‌شود؟
معمولاً به خاطر آب زیاد یا عوض نکردن آب. فقط پایه را در آب بگذارید، آب را مرتب عوض کنید و قسمت لزج را ببرید.
تاریخ بروزرسانی: ۱۴ مهر ۱۴۰۵ | نویسنده: تیم تحریریه سبزمنظر
منابع
- UF/IFAS Gardening Solutions: Grocery Store Starts
- University of Illinois Extension: Regrowing Scrap Veggies
- University of Wisconsin Extension: Parsley
- Harvest to Table: How to Plant, Grow, and Harvest Parsley
- University of Minnesota Extension: Growing basil
- University of Minnesota Extension: Small-scale hydroponics
- Virginia Cooperative Extension: Vegetable Gardening in Containers
- University of Maryland Extension: Lighting for Indoor Plants
- UF/IFAS Extension Pasco County: Shade Gardening 101
