کاشت پیازچه در آب و خاک

پیازچه معمولاً با ریشه به آشپزخانه می‌رسد و ما ته سفید و ریشه‌دارش را دور می‌ریزیم. همان قسمت دورریختنی می‌تواند دوباره سبز شود و چند هفته پیازچه تازه بدهد. برای این کار فقط یک دسته پیازچه سالم، یک لیوان یا شیشه مربا و آب لازم است. اگر به کاشت سبزی‌های دیگر در آب هم علاقه دارید، راهنمای کاشت جعفری در آب را هم ببینید.

پاسخ کوتاه: برای کاشت پیازچه در آب، قسمت سفید پیازچه را همراه ریشه جدا کنید و در لیوانی بگذارید که فقط ریشه‌ها زیر آب باشند. لیوان را جای گرم و آفتابی بگذارید و هفته‌ای یک بار آب را عوض کنید. طبق دانشگاه ایالتی آیووا، جوانه سبز در یکی دو هفته ظاهر می‌شود و پیاز چند ماه برگ می‌دهد.

کاشت مجدد پیازچه در آب

مرحله ۱: پیازچه سالم انتخاب کنید

اولین نکته، انتخاب پیازچه‌ای است که ریشه سالم و پرپشت دارد. در تجربه ما، ساقه‌هایی که ریشه بیشتری دارند راحت‌تر و سریع‌تر دوباره رشد می‌کنند. پیازچه پلاسیده یا ته‌پوسیده را کنار بگذارید.

مرحله ۲: ته پیازچه را جدا کنید

راهنمای ترویجی دانشگاه ایالتی آیووا می‌گوید قسمت سفید پیازچه را همراه ریشه نگه دارید. قسمت سبز بالایی را برای آشپزی مصرف کنید و قسمت سفید ریشه‌دار را برای کاشت کنار بگذارید.

مرحله ۳: در آب بگذارید

قلمه‌ها را ایستاده در لیوان، شیشه مربا یا ظرف کوچک بگذارید. دانشگاه آیووا می‌گوید آن‌قدر آب بریزید که فقط ریشه‌ها زیر آب بروند. بالای ساقه باید بیرون از آب بماند.

مرحله ۴: جای مناسب و تعویض آب

• نور: ظرف را در جای گرم و آفتابی بگذارید. راهنمای مستر گاردنرهای دانشگاه کالیفرنیا هم از لبه پنجره آفتابی استفاده کرده است.
• تعویض آب: دانشگاه آیووا تعویض هفته‌ای یک بار را پیشنهاد می‌کند. اگر آب کدر شد، زودتر عوضش کنید.
• نوع آب: همان راهنمای دانشگاه کالیفرنیا توصیه کرده از آب کلرزده استفاده نشود.

در تجربه ما، آفتاب مستقیم شدید روی لیوان شیشه‌ای باعث سبز شدن آب و رشد جلبک می‌شود؛ نور زیاد ولی غیرمستقیم پشت پنجره بهتر جواب داده است.

آیا پیاز در آب رشد می‌کند؟

بله، ولی محدود. دانشگاه آیووا می‌گوید پیاز در آب چند ماه برگ می‌دهد و بعد ذخیره‌اش تمام می‌شود. پیاز در آب فقط از غذای ذخیره خودش استفاده می‌کند. اگر برداشت طولانی‌تر می‌خواهید، بعد از چند هفته آن را به خاک منتقل کنید.

کاشت پیازچه در خاک گلدان

کاشت در خاک کمی بیشتر طول می‌کشد، ولی گیاه درشت‌تر می‌شود و مدت بیشتری محصول می‌دهد. دو راه دارید: کاشت مستقیم ته پیازچه در خاک، یا انتقال پیازچه‌ای که اول در آب ریشه داده است. دانشگاه آیووا پیشنهاد می‌کند وقتی جوانه‌ها حدود ۱۰ تا ۱۲ سانتی‌متر شدند، پیاز را به گلدان یا باغچه منتقل کنید.

1. یک گلدان سوراخ‌دار انتخاب کنید. راهنمای دانشگاه ویرجینیا حداقل ظرف حدود ۲ لیتری را برای پیازچه ذکر کرده و RHS برای کاشت پیازچه از بذر، گلدان بزرگ دست‌کم ۳۰ سانتی‌متری را پیشنهاد می‌کند.
2. گلدان را با خاک گلدان سبک همراه کمی کمپوست پر کنید.
3. با مداد یا چوب باریک در خاک سوراخ بزنید و ته پیازچه‌ها را در آن بگذارید، طوری که سر سبز بالای خاک بماند.
4. دور ساقه را آرام فشار دهید و آب بدهید.
5. گلدان را جایی بگذارید که آفتاب کامل یا دست‌کم نیمی از روز آفتاب بگیرد؛ دانشگاه ویرجینیا پیازچه را هم برای آفتاب کامل و هم سایه نسبی مناسب می‌داند.

مقایسه کاشت در آب و خاک

پیاز چند روزه سبز می‌شود؟

به دما، نور و تازگی پیازچه بستگی دارد. در آزمایش مستر گاردنرهای دانشگاه کالیفرنیا، جوانه‌ها شش روز بعد از کاشت در آب ظاهر شدند و در حدود یک ماه، کنار پنجره آفتابی و در خانه گرم، به گیاه کامل رسیدند. دانشگاه آیووا زمان ظاهر شدن جوانه سبز را یکی دو هفته ذکر می‌کند.

در نسخه قبلی این مطلب نوشته بودیم رشد در عرض ۳ روز شروع می‌شود. این عدد را با منابع ترویجی جایگزین کردیم؛ اگر پیازچه شما خیلی تازه باشد و جای گرمی داشته باشد، ممکن است زودتر از یک هفته هم جوانه ببینید.

اگر از بذر می‌کارید، زمان طولانی‌تر است. RHS می‌گوید پیازچه از بذر معمولاً حدود دو ماه طول می‌کشد تا به اندازه برداشت برسد و دانشگاه ویرجینیا برای پیازچه در ظرف ۷۰ تا ۱۰۰ روز ذکر کرده است.

بهترین زمان کاشت پیازچه

کاشت ته پیازچه در آب داخل خانه به فصل خاصی بسته نیست؛ کافی است جای گرم و روشنی داشته باشید. برای کاشت از بذر در فضای باز، RHS این زمان‌ها را ذکر می‌کند:

• بهار تا تابستان: کاشت در فضای باز از اوایل بهار، برای برداشت در تابستان و پاییز.
• اواخر تابستان و اوایل پاییز: کاشت ارقام مقاوم به سرما برای برداشت در بهار بعد.

RHS پیشنهاد می‌کند هر دو هفته یک دسته کوچک بذر بکارید تا همیشه پیازچه تازه داشته باشید.

کاشت پیازچه از بذر در گلدان

اگر می‌خواهید از صفر شروع کنید، RHS این روش را برای گلدان پیشنهاد می‌کند:

1. گلدانی با عرض دست‌کم ۳۰ سانتی‌متر را با خاک گلدان چندمنظوره پر کنید.
2. شیارهای کم‌عمق به عمق حدود ۱ سانتی‌متر بزنید؛ در باغچه، فاصله ردیف‌ها حدود ۲۰ سانتی‌متر است.
3. بذرها را در شیار بریزید، رویشان را بپوشانید و آب بدهید.
4. بعد از سبز شدن، جوانه‌ها را تنک کنید تا فاصله‌شان حدود ۲٫۵ سانتی‌متر شود.
5. گلدان را در جای گرم و آفتابی بگذارید.

کاشت پیازچه در پاییز و زمستان

در پاییز، ارقام مقاوم به سرما را بکارید. در زمستان، روش آب یا گلدان داخل خانه کنار پنجره آفتابی ساده‌ترین راه است. در نسخه قبلی این مطلب گفته بودیم اگر پیازچه بیرون از خانه را از برف و یخبندان محافظت کنید به رشد ادامه می‌دهد؛ این تجربه در هوای سرد شدید نتیجه قطعی ندارد و بهتر است گلدان را در سرمای سخت به داخل بیاورید.

آبیاری پیازچه

پیازچه رطوبت دوست دارد. دانشگاه ویرجینیا در جدول کاشت در ظرف، پیازچه را از محصولاتی می‌داند که رطوبت زیادی لازم دارند. با این حال خاک خیس و گل‌آلود باعث پوسیدگی ریشه می‌شود.

• خاک گلدان را مرطوب نگه دارید، نه خیس.
• گلدان را در سینی پر از آب رها نکنید.
• RHS می‌گوید پیازچه کاشته‌شده از بذر را تا جا افتادن آب بدهید و بعد فقط در دوره‌های خشکی طولانی آبیاری کنید. این توصیه برای باغچه است؛ گلدان زودتر خشک می‌شود و باید بیشتر بررسی شود.
• برای سبزی‌های برگی و پیازی، دانشگاه ایالتی نیومکزیکو آب منظم در تمام فصل را مهم می‌داند.

یک نکته اشتباه رایج: خیلی‌ها فکر می‌کنند چون پیازچه در آب رشد می‌کند، خاکش هم باید همیشه خیس باشد. این‌طور نیست. ریشه در آب و ریشه در خاک دو شرایط متفاوت‌اند.

برای تقویت پیازچه در خاک، کمی کمپوست یا کود آلی به خاک اضافه کنید، به‌خصوص در گلدان کوچک. از کود شیمیایی استفاده نمی‌کنیم. اگر سبزی‌های دیگری هم در آپارتمان دارید که نور کافی نمی‌گیرند، راهنمای کاشت سبزی در آپارتمان کم نور را ببینید.

برداشت و کاشت دوباره

دانشگاه آیووا می‌گوید هر وقت لازم داشتید، جوانه‌های تازه را برای آشپزی یا تزئین غذا بچینید. بعد از هر بار چیدن، ساقه‌های تازه دوباره رشد می‌کنند.

پیازچه در آب بعد از چند ماه ضعیف می‌شود، چون ذخیره پیاز تمام شده است. در این مرحله دو کار می‌توانید بکنید: پیاز را به خاک منتقل کنید، یا آن را دور بریزید و با دسته پیازچه جدید از نو شروع کنید.

چند نکته از تجربه ما

• جوندگان: پیازچه آفت کمی دارد، ولی در حیاط ما چند بار جوندگان ساقه‌ها و ریشه‌های تازه‌کاشته را خوردند. راه‌حل ما این بود که قلمه‌ها را اول داخل خانه در آب یا گلدان شروع کنیم و وقتی حدود ۱۵ سانتی‌متر شدند، به بیرون ببریم.
• شته: اگر پیازچه بیرون از خانه کم‌آب بماند، ممکن است روی ساقه‌ها شته ببینید. آن‌ها را با دست یا آب پاک کنید و آبیاری را منظم کنید.
• سرگرمی خانوادگی: دیدن رشد ریشه در لیوان شیشه‌ای برای بچه‌ها جذاب است. اگر دنبال یک پروژه سریع‌تر هستید، کاشت سبزه شاهی در آب را امتحان کنید.

چرا کاشت مجدد پیازچه ارزش امتحان کردن دارد؟

• همیشه پیازچه تازه دم دست دارید، درست به اندازه‌ای که برای سالاد یا غذا لازم است.
• دورریز غذا کمتر می‌شود، چون قسمتی که قبلاً دور می‌ریختید دوباره استفاده می‌شود.
• یک سرگرمی ساده و کم‌هزینه است که آشپزخانه را سبز می‌کند.

سوالات متداول

بهترین زمان برای کاشت پیازچه چه زمانی است؟

کاشت ته پیازچه در آب داخل خانه در هر فصلی ممکن است. برای کاشت بذر در فضای باز، RHS اوایل بهار تا تابستان را پیشنهاد می‌کند و ارقام مقاوم به سرما را در اواخر تابستان و اوایل پاییز برای برداشت بهار بعد.

آیا پیاز در آب رشد می‌کند؟

بله. ته پیازچه در آب چند ماه برگ تازه می‌دهد تا ذخیره‌اش تمام شود. برای برداشت طولانی‌تر، آن را به خاک منتقل کنید.

پیازچه را چگونه آبیاری کنیم؟

در آب، هفته‌ای یک بار آب را عوض کنید و طوری پر کنید که فقط ریشه زیر آب باشد. در خاک، خاک را مرطوب ولی نه خیس نگه دارید.

پیاز چند روزه سبز می‌شود؟

ته پیازچه در آب معمولاً یک تا دو هفته بعد جوانه سبز می‌دهد؛ در آزمایش دانشگاه کالیفرنیا جوانه‌ها شش روز بعد ظاهر شدند. پیازچه از بذر حدود دو ماه طول می‌کشد تا قابل برداشت شود.

چند بار می‌شود از یک پیازچه برداشت کرد؟

تا زمانی که ذخیره پیاز تمام نشده، بعد از هر بار چیدن ساقه تازه رشد می‌کند. دانشگاه آیووا این مدت را برای کاشت در آب چند ماه ذکر می‌کند. در خاک، چون گیاه از خاک هم تغذیه می‌کند، برداشت طولانی‌تر است.

آب لیوان پیازچه را هر چند وقت عوض کنیم؟

دانشگاه آیووا هفته‌ای یک بار را پیشنهاد می‌کند. اگر آب کدر شد یا بو گرفت، زودتر عوضش کنید و ظرف را بشویید.

پیازچه در آپارتمان کم‌نور رشد می‌کند؟

پیازچه نور می‌خواهد. هر سه منبع ترویجی این مطلب (دانشگاه‌های آیووا، کالیفرنیا و ایلینوی) پنجره آفتابی را برای کاشت در آب پیشنهاد کرده‌اند. دانشگاه ویرجینیا پیازچه را هم برای آفتاب کامل و هم سایه نسبی مناسب می‌داند؛ اگر پنجره آفتابی ندارید، روشن‌ترین نقطه خانه را برای لیوان یا گلدان پیازچه انتخاب کنید.

آموزش کاشت بذر پیازچه چگونه است؟

طبق RHS، در گلدان دست‌کم ۳۰ سانتی‌متری با خاک گلدان، شیار کم‌عمق حدود ۱ سانتی‌متری بزنید، بذر را بکارید و بعد از سبز شدن، جوانه‌ها را به فاصله حدود ۲٫۵ سانتی‌متر تنک کنید. گلدان را جای گرم و آفتابی بگذارید.

تاریخ بروزرسانی: ۱۴ مهر ۱۴۰۵ | نویسنده: تیم تحریریه سبزمنظر

منابع

1. How to Grow Vegetables from Kitchen Scraps، Iowa State University Extension
2. Regrowing Green Onions from Scraps، UC Master Gardeners (UC ANR)
3. Regrowing Scrap Veggies، University of Illinois Extension
4. How to grow salad onions، RHS
5. Vegetable Gardening in Containers، Virginia Cooperative Extension
6. Water-Wise Vegetable Gardening، New Mexico State University Extension