فاصله آبیاری صیفی جات
فهرست مطالب
صیفی‌جاتی مثل خیار، گوجه، هندوانه و بادمجان برای تشکیل میوه آب زیادی مصرف میکنند و کم و زیاد شدن آب، مستقیم روی شکل و طعم میوه اثر می‌گذارد. فاصله آبیاری صیفی جات به نوع خاک، هوا و مرحله رشد بستگی دارد، نه یک تقویم ثابت. این راهنما هم برای باغچه خانه است و هم اگر کاشت صیفی جات در زمین کشاورزی را تجربه می‌کنید؛ اصول کلی کاشت صیفی جات در زمین کشاورزی و منزل را جداگانه نوشته‌ایم.
پاسخ کوتاه: باغچه صیفی‌جات به طور میانگین هفتهای حدود ۲٫۵ سانتیمتر آب (باران یا آبیاری) لازم دارد. در خاک شنی معمولاً دو بار در هفته و در خاک رسی یا پرمواد آلی یک بار در هفته عمیق آب بدهید. وقتی ۵ سانتیمتر زیر سطح خاک خشک بود، وقت آبیاری است. در گرمای شدید فاصله کوتاه‌تر میشود.
جدول فاصله آبیاری صیفی‌جات
عددهای جدول زیر از راهنماهای ترویجی دانشگاه‌های مینه‌سوتا و یوتا و سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) آمده است. «۲٫۵ سانتیمتر آب» یعنی مقداری که اگر روی سطح خاک جمع شود، ارتفاعش ۲٫۵ سانتیمتر باشد.
| صیفی | آب هفتگی تقریبی | حساس‌ترین دوره به کمآبی | نکته |
|---|---|---|---|
| گوجه فرنگی | حدود ۲٫۵ سانتیمتر | بعد از نشاکاری، گلدهی و رشد میوه | نوسان رطوبت خاک باعث پوسیدگی گلگاه میوه میشود |
| خیار | حدود ۲٫۵ سانتیمتر | کل فصل رشد | رطوبت خاک را مرتب بررسی کنید؛ بوته روی قیم آب بیشتری می‌خواهد |
| هندوانه | ۲٫۵ تا ۵ سانتیمتر، عمیق و با فاصله | رشد بوته، گلدهی و پر شدن میوه | نزدیک رسیدن، آب را کم کنید تا طعم بهتر شود |
| سایر صیفیها (بادمجان، فلفل، خربزه) | حدود ۲٫۵ سانتیمتر (میانگین باغچه) | گلدهی و تشکیل میوه | خاک یکنواخت مرطوب، بدون غرقاب |
خدمات ترویجی دانشگاه ایالتی کلرادو حساب ساده‌تری هم می‌دهد: سبزی‌ها در هوای معمول تابستان روزانه حدود ۶ میلی‌متر آب مصرف میکنند؛ پس اگر هر چهار روز یک بار آبیاری می‌کنید، هر بار حدود ۲٫۵ سانتیمتر آب بدهید.
آبیاری خیار
خیار از صیفی‌هایی است که آب را زیاد مصرف می‌کند. خدمات ترویجی مینه‌سوتا می‌گوید بوته خیار در فصل رشد هفتهای حدود ۲٫۵ سانتیمتر آب از باران یا آبیاری لازم دارد و چون صیفیهای رونده پرمصرف‌اند، باید رطوبت خاک را مدام بررسی کرد. بوته‌هایی که روی قیم و عمودی رشد میکنند ممکن است آبیاری بیشتری بخواهند.
- با شلنگ قطره‌ای، شلنگ تراوا یا آبیاری دقیق پای بوته آب بدهید تا برگها خشک بمانند.
- آبیاری را متعادل نگه دارید؛ در تجربه ما، آب زیاد گلدهی را عقب می‌اندازد و کمآبی هنگام رشد میوه، خیارهای کج و بدشکل می‌دهد.
- خاک سبک زودتر خشک میشود و دفعات بیشتری آب می‌خواهد؛ خاک سنگین آب را بیشتر نگه می‌دارد.
آبیاری گوجه
خدمات ترویجی مینه‌سوتا آبیاری هفتهای حدود ۲٫۵ سانتیمتر را برای گوجه ایدئال می‌داند و هشدار می‌دهد که اگر رطوبت خاک در دوره رشد میوه بالا و پایین شود، پوسیدگی گلگاه (لکه سیاه ته میوه) ایجاد میشود. همین منبع توصیه می‌کند از آبپاش بارانی روی بوته استفاده نکنید، چون برگ خیس بیشتر بیمار میشود و خاکی که روی برگ می‌پاشد می‌تواند عامل بیماری را منتقل کند؛ هر بار خاک را کامل خیس کنید. یک لایه مالچ ۸ تا ۱۰ سانتیمتری هم رطوبت خاک را یکنواخت‌تر نگه می‌دارد.
طبق فائو، حساس‌ترین دوره‌های گوجه به کمآبی، هنگام و بلافاصله بعد از نشاکاری، گلدهی و تشکیل محصول است؛ کمآبی در گلدهی باعث ریزش گل میشود. از طرف دیگر، آبیاری زیاد در زمان گلدهی هم ریزش گل و کاهش تشکیل میوه را بیشتر می‌کند و رسیدن میوه را عقب می‌اندازد. خدمات ترویجی کلرادو هم یادآوری می‌کند که آبیاری زیاد طعم و بافت گوجه را ضعیف می‌کند.
در تجربه ما، آبیاری صبح زود و با آب هم‌دمای محیط، بهترین نتیجه را برای گوجه گلدانی و باغچه داده است.
آبیاری هندوانه
هندوانه چند روز یکبار آب می‌خواهد؟ خدمات ترویجی دانشگاه ایالتی یوتا می‌گوید هندوانه را عمیق و با فاصله آبیاری کنید؛ هفتهای ۲٫۵ تا ۵ سانتیمتر و در صورت امکان با آبیاری قطره‌ای. یعنی به جای آب کم و هر روزه، هر بار خاک را عمیق خیس کنید و بگذارید سطح خاک بین دو آبیاری کمی خشک شود.
- دوره حساس: طبق فائو، رشد بوته، گلدهی و پر شدن میوه حساس‌ترین دوره‌ها به کمآبی است.
- نزدیک رسیدن: یوتا توصیه می‌کند با رسیدن میوه، مقدار آب را کم کنید تا طعم بهتر شود. فائو هم می‌گوید در دوره رسیدن، خاک نسبتاً خشک‌تر قند میوه را بیشتر می‌کند و از آبکی و رشته‌ای شدن گوشت جلوگیری می‌کند.
- برگها را خیس نکنید: آب را پای بوته بدهید.
- نشانه رسیدن: طبق یوتا، پیچک نزدیک میوه قهوه‌ای و خشک میشود، لکه زیر میوه از سفید به زرد می‌رسد و پوست از براق به مات تغییر می‌کند.
آبیاری بادمجان، فلفل و خربزه
برای این صیفیها هم همان قاعده کلی باغچه، یعنی حدود ۲٫۵ سانتیمتر آب در هفته و آبیاری وقتی خاک در عمق ۵ سانتیمتری خشک شد، نقطه شروع خوبی است. آب را آرام و پای بوته بدهید تا خاک شسته نشود و گودال آب روی خاک جمع نشود.
بهترین زمان آبیاری
صبح زود. خدمات ترویجی مینه‌سوتا توضیح می‌دهد که صبح زود خاک و گیاه آب بیشتری جذب میکنند، چون در گرمای روز تبخیر بیشتر است. برگ خیس، به‌خصوص در عصر، احتمال بیماری برگ را بالا می‌برد. با این حال اگر بوتهها پژمرده و زیر تنش خشکی هستند، منتظر صبح نمانید.
برای تشخیص زمان آبیاری، مالچ را کنار بزنید و با بیلچه خاک را بررسی کنید. طبق مینه‌سوتا، اگر خاک در عمق ۵ سانتیمتری خشک بود، وقت آبیاری است. در گرمای شدید، یعنی روزهای بالای حدود ۳۲ و شب‌های بالای حدود ۲۱ درجه سانتی‌گراد، همین منبع آبیاری روزانه یا یک روز در میان را پیشنهاد می‌کند.
آبیاری زیاد هم ضرر دارد. خدمات ترویجی مینه‌سوتا پوسیدگی ریشه، کم شدن اکسیژن خاک، بی‌مزه شدن میوه و بیشتر شدن بیماری برگ را از پیامدهای آن می‌داند. اگر صیفیها را در ظرف کاشته‌اید، فاصله آبیاری کوتاه‌تر است؛ نکته‌های کاشت صیفی جات در جعبه را ببینید.
صیفی‌جات کمآب
هیچ صیفی‌ای بدون آب میوه خوب نمی‌دهد، ولی بعضی‌ها کمآبی کوتاه را بهتر تحمل میکنند. دلیل اصلی، عمق ریشه است. طبق فائو، ریشه هندوانه می‌تواند تا ۱٫۵ تا ۲ متر پایین برود و این گیاه می‌تواند آب خاک را تا حد زیادی مصرف کند بی‌آنکه محصولش کم شود. ریشه گوجه هم در خاک عمیق تا حدود ۱٫۵ متر می‌رسد. در مقابل، صیفیهای رونده‌ای مثل خیار، طبق مینه‌سوتا، پرمصرف‌اند و به بررسی مداوم رطوبت نیاز دارند.
برای صرفه‌جویی در آب، این کارها از انتخاب صیفی مهم‌ترند:
- آبیاری قطره‌ای یا شلنگ تراوا به جای آبپاش.
- مالچ آلی روی خاک؛ طبق مینه‌سوتا خاکی که مالچ دارد آب را بهتر نگه می‌دارد و دیرتر آب می‌خواهد.
- آبیاری عمیق و با فاصله برای تشویق ریشه به رشد عمقی.
- افزودن کمپوست به خاک برای بالا بردن نگهداری آب.
برای چیدمان بوتهها و آماده کردن زمین، راهنمای کاشت صیفی جات در باغچه را بخوانید.
سوالات متداول
بهترین زمان برای آبیاری سبزیجات چه زمانی است؟
صبح زود؛ تبخیر کمتر است و برگها تا شب خشک میشوند. اگر بوتهها پژمردهاند، همان موقع آب بدهید.
کدام سبزیجات کمآب هستند؟
صیفیهای ریشهعمیق مثل هندوانه کمآبی کوتاه را بهتر تحمل میکنند. با این حال همه صیفیها در گلدهی و تشکیل میوه به آب کافی نیاز دارند.
خیار هر چند روز یکبار باید آبیاری شود؟
خیار هفتهای حدود ۲٫۵ سانتیمتر آب لازم دارد. در خاک شنی معمولاً دو بار و در خاک رسی یک بار در هفته؛ در گرما بیشتر. رطوبت خاک را مرتب بررسی کنید.
آبیاری هندوانه چند روز یکبار است؟
هندوانه را عمیق و با فاصله آب بدهید؛ هفتهای ۲٫۵ تا ۵ سانتیمتر. نزدیک رسیدن میوه، آب را کم کنید.
زمان آبیاری سبزیجات در باغچه چگونه تعیین میشود؟
اگر خاک در عمق ۵ سانتیمتری خشک بود، آبیاری کنید.
تاریخ بروزرسانی: ۱۴ مهر ۱۴۰۵ | نویسنده: تیم تحریریه سبزمنظر
منابع
- Watering the vegetable garden، خدمات ترویجی دانشگاه مینه‌سوتا
- Gardening in hot weather، خدمات ترویجی دانشگاه مینه‌سوتا
- Growing tomatoes، خدمات ترویجی دانشگاه مینه‌سوتا
- Growing cucumbers، خدمات ترویجی دانشگاه مینه‌سوتا
- How to Grow Watermelon in Your Garden، خدمات ترویجی دانشگاه ایالتی یوتا
- Crop information: Watermelon، فائو (FAO)
- Crop information: Tomato، فائو (FAO)
- CMG GardenNotes #714: Irrigating the Vegetable Garden، خدمات ترویجی دانشگاه ایالتی کلرادو
