میزان آبیاری سبزیجات خانگی در گلدان

بیشتر سبزی‌هایی که در گلدان از بین می‌روند، یا تشنه مانده‌اند یا در آب غرق شده‌اند. میزان آبیاری سبزیجات خانگی عدد ثابتی ندارد و به اندازه گلدان، فصل، نور و نوع سبزی بستگی دارد؛ اما یک روش ساده برای تشخیص آن هست. اگر تازه شروع کرده‌اید، اول راهنمای کاشت سبزی در گلدان را ببینید و بعد نکته‌های آبیاری را دنبال کنید.

پاسخ کوتاه: چند روز یکبار؟

پاسخ کوتاه: به جای روز شمردن، خاک را لمس کنید. طبق خدمات ترویجی ایلینوی، اگر حدود ۲٫۵ سانتی‌متر بالای خاک گلدان خشک بود، آن‌قدر آب بدهید که از سوراخ کف گلدان بیرون بزند. در هوای گرم ممکن است هر روز لازم باشد و در هوای خنک چند روز یک بار.

دلیل اینکه نمی‌شود یک عدد ثابت گفت، این است که گلدان‌ها خیلی سریع‌تر از باغچه خشک می‌شوند. خدمات ترویجی ویرجینیا تک توصیه می‌کند ظرف‌ها را دست‌کم روزی یک بار و در روزهای گرم، خشک یا بادی دو بار وارسی کنید و می‌گوید گیاهان جاافتاده در گلدان ممکن است روزانه یا حتی دو بار در روز آب لازم داشته باشند. خدمات ترویجی ایلینوی هم می‌گوید دفعات آبیاری به فصل، جای گلدان، مدت کاشت، جنس گلدان و نوع گیاه بستگی دارد.

آزمون انگشت؛ ساده‌ترین ابزار

1. انگشت اشاره را تا بند اول (حدود ۲٫۵ سانتی‌متر) در خاک فرو کنید.
2. اگر خاک خشک و پودری بود، وقت آبیاری است.
3. اگر خنک و کمی نمناک بود، صبر کنید و فردا دوباره بررسی کنید.
4. اگر خیس و چسبناک بود، آبیاری را عقب بیندازید و زهکشی گلدان را بررسی کنید.

وزن گلدان هم نشانه خوبی است. گلدان را بعد از آبیاری کامل یک بار بلند کنید تا سنگینی آن دستتان بیاید؛ گلدان سبک یعنی خاک خشک شده است.

بهترین زمان آبیاری

صبح زود بهترین وقت آبیاری است. خدمات ترویجی مینه‌سوتا می‌گوید آبیاری صبح زود باعث می‌شود خاک و گیاه آب بیشتری جذب کنند، چون در گرمای ظهر تبخیر از سطح خاک بیشتر است. همین منبع یادآوری می‌کند که برگ خیس، به‌خصوص در عصر و شب، احتمال بیماری‌های برگ را بیشتر می‌کند؛ پس آب را پای بوته و روی خاک بریزید، نه روی برگ‌ها.

با این حال، اگر عصر دیدید سبزی پژمرده شده، تا صبح صبر نکنید. خدمات ترویجی مینه‌سوتا تأکید می‌کند وقتی گیاه پژمرده و زیر تنش خشکی است، نباید آبیاری را عقب انداخت.

بهترین روش آبیاری سبزی

• آبیاری عمیق: هر بار آن‌قدر آب بدهید که کل خاک خیس شود و آب از کف گلدان بیرون بیاید. آبیاری سطحی و کم فقط بالای خاک را خیس می‌کند و ریشه را سطحی نگه می‌دارد.
• آبپاش با سر ریز: برای گلدان‌های تازه کاشته‌شده، آبپاش سرریز یا اسپری آب بذرها را جابه‌جا نمی‌کند.
• آبیاری از زیر: گلدان کوچک را چند دقیقه در ظرف آب بگذارید تا خاک از پایین آب بکشد، بعد بیرون بیاورید.
• خالی کردن زیرگلدانی: آب جمع‌شده در زیرگلدانی را بعد از آبیاری دور بریزید.
• مالچ: در تجربه ما، یک لایه نازک کاه یا برگ خشک روی خاک گلدان ریحان، رطوبت را بیشتر نگه می‌دارد.

آبیاری سبزی تازه کاشته‌شده

بذر سبزی تا جوانه بزند به رطوبت یکنواخت نیاز دارد. خدمات ترویجی مینه‌سوتا در راهنمای بذرکاری می‌گوید خاک را در دوره جوانه‌زنی مرطوب نگه دارید و سطح آن را با اسپری آرام آب بدهید تا خاک از جای خود شسته نشود. همین منبع آبیاری از زیر را هم پیشنهاد می‌کند: آب را در سینی زیر گلدان بریزید تا خاک آن را بالا بکشد و بعد آب اضافی را خالی کنید.

• اولین آبیاری بعد از کاشت را آرام انجام دهید تا بذرها از گلدان بیرون نیایند.
• تا جوانه زدن، سطح خاک نباید خشک شود؛ در هوای گرم ممکن است روزی چند بار اسپری لازم باشد.
• پوشاندن گلدان با یک نایلون شفاف رطوبت را نگه می‌دارد. طبق مینه‌سوتا، وقتی نهال‌ها به پوشش رسیدند، آن را بردارید.
• بعد از سبز شدن، کم‌کم از اسپری به آبیاری عمیق‌تر و با فاصله بیشتر بروید.

انجمن سلطنتی باغبانی بریتانیا هم برای برگ‌های سالادی توصیه می‌کند نهال‌ها و گیاهان جوان را تا جاافتادن مرتب آب بدهید، چون در هوای گرم و خشک سریع پژمرده می‌شوند و از بین می‌روند. اگر سبزی‌ها با وجود آبیاری درست کند رشد می‌کنند، راهنمای برای رشد سریع سبزیجات چه کنیم را بخوانید.

آبیاری هر سبزی

اصل کلی برای همه سبزی‌ها یکی است، ولی هر کدام کمی رفتار متفاوت دارند. آنچه در ادامه آمده ترکیبی از توصیه منابع ترویجی و تجربه خود ما در سبزمنظر است.

ریحان

ریحان رطوبت را دوست دارد ولی از خاک گل‌آلود آسیب می‌بیند. خدمات ترویجی مینه‌سوتا برای ریحان باغچه آبیاری عمیق هر هفت تا ده روز را پیشنهاد می‌کند و یادآوری می‌کند که ریحان گلدانی خیلی زودتر از ریحان باغچه خشک می‌شود. پس در گلدان باید بیشتر سر بزنید. ریحان دست‌کم شش تا هشت ساعت نور روشن در روز می‌خواهد و هرچه نور بیشتر باشد، آب بیشتری هم مصرف می‌کند.

در تجربه ما، بعد از کاشت بذر ریحان، سطح خاک را چند بار در روز با اسپری خیس نگه می‌داریم و گلدان را در جای گرم می‌گذاریم. بعد از سبز شدن، اجازه نمی‌دهیم خاک کامل خشک شود و در تابستان تقریباً هر روز خاک را وارسی می‌کنیم.

تره

تره ایرانی سبزی برگی پرمصرفی است که بعد از هر بار چیدن دوباره رشد می‌کند و به خشکی حساس است. در تجربه ما، اگر خاک گلدان تره چند روز خشک بماند، نوک برگ‌ها زرد و خشک می‌شود و رشد بعدی ضعیف است. برای تره:

• در آبیاری اول بعد از کاشت، آب را آرام بدهید تا بذرهای ریز بیرون نیایند.
• سطح خاک را در همه مراحل رشد کمی نمناک نگه دارید.
• بعد از هر برداشت، یک آبیاری کامل بدهید تا برگ‌های تازه زودتر بیرون بیایند.

شاهی

شاهی یکی از سریع‌ترین سبزی‌هاست و همین سرعت، آن را به رطوبت یکنواخت وابسته می‌کند. شاهی را می‌شود حتی روی پنبه یا دستمال کاشت؛ در این حالت بستر هرگز نباید خشک شود. در گلدان، خاک را با اسپری مرطوب نگه دارید و آب را مستقیم روی برگ‌های ریز نریزید. اگر شاهی را چند بار برداشت می‌کنید، طبق انجمن سلطنتی باغبانی بریتانیا برگ‌های سالادی بعد از چیده شدن دوباره رشد می‌کنند؛ آبیاری منظم بعد از برداشت این رشد دوباره را کمک می‌کند.

گشنیز و نعناع

در تجربه ما، بذر گشنیز معمولاً چند روز بعد از کاشت جوانه می‌زند و در این مدت سطح خاک باید نمناک بماند، اما غرقاب کردن خاک گیاه را از بین می‌برد. نعناع را معمولاً از قلمه در لیوان آب ریشه‌دار می‌کنیم و بعد به گلدان می‌بریم؛ نعناع گلدانی خاک همیشه کمی نمناک را دوست دارد و در روزهای گرم ممکن است روزی دو بار آب کم بخواهد.

آبیاری در تابستان و زمستان

تابستان

در گرما، گلدان‌ها سریع خشک می‌شوند. خدمات ترویجی مینه‌سوتا برای گرمای شدید، یعنی روزهای بالای حدود ۳۲ درجه و شب‌های بالای حدود ۲۱ درجه سانتی‌گراد، آبیاری روزانه یا یک روز در میان را حتی برای باغچه پیشنهاد می‌کند؛ گلدان‌ها از باغچه هم زودتر خشک می‌شوند. چند پیشنهاد برای تابستان:

• صبح زود آب بدهید و عصر خاک را دوباره لمس کنید.
• گلدان‌های کوچک را کنار هم بچینید تا کمتر آفتاب بخورند.
• گلدان‌های تیره را از آفتاب مستقیم بعدازظهر دور کنید.
• مالچ نازک روی خاک بریزید تا تبخیر کم شود.

زمستان

در زمستان، مخصوصاً داخل خانه، رشد گیاه کندتر است و خاک دیرتر خشک می‌شود. همان آزمون انگشت را ادامه دهید؛ معمولاً فاصله آبیاری‌ها بیشتر می‌شود. آب خیلی سرد مستقیم از شیر نریزید و بگذارید آب کمی به دمای اتاق برسد. گلدان را روی شوفاژ یا کنار بخاری نگذارید، چون خاک در یک طرف خشک و در طرف دیگر خیس می‌ماند.

جنس گلدان هم در دفعات آبیاری اثر دارد؛ اگر در گلدان پلاستیکی کار می‌کنید، آموزش کاشت سبزی در گلدان پلاستیکی نکته‌های زهکشی را کامل‌تر گفته است.

علائم آبیاری زیاد و کم

خدمات ترویجی ایلینوی هشدار می‌دهد که آبیاری زیاد گلدان را غرقاب می‌کند، ریشه بدون اکسیژن می‌ماند، رشد ضعیف می‌شود و حتی ممکن است گیاه از بین برود. همین منبع می‌گوید بهتر است پیش از آنکه پژمردگی شدید شود آب بدهید. خدمات ترویجی مینه‌سوتا هم پوسیدگی ریشه و کم شدن اکسیژن خاک را از پیامدهای آبیاری زیاد می‌داند.

اگر شک دارید که مشکل از آب زیاد است یا کم، خاک را تا عمق چند سانتی‌متر بررسی کنید. پژمردگی در خاک خیس تقریباً همیشه یعنی ریشه آسیب دیده؛ در این حالت آب ندهید، زیرگلدانی را خالی کنید و گلدان را در جای روشن و پرهوا بگذارید.

سوالات متداول

بهترین زمان برای آبیاری سبزیجات چه زمانی است؟

صبح زود؛ در این زمان تبخیر کمتر است و برگ‌ها تا شب خشک می‌شوند. اگر گیاه در طول روز پژمرده شد، همان موقع آب بدهید.

سبزی تازه کاشته‌شده را چگونه آبیاری کنیم؟

سطح خاک را با اسپری یا آبپاش سرریز آرام خیس کنید و تا جوانه زدن نگذارید خشک شود. آبیاری از زیر گلدان هم روش خوبی است.

چه زمانی باید سبزی شاهی را آبیاری کرد؟

هر وقت سطح بستر شروع به خشک شدن کرد؛ شاهی رطوبت یکنواخت می‌خواهد و در تابستان ممکن است روزی چند بار اسپری لازم داشته باشد.

آبیاری سبزی تره چگونه است؟

تره به خشکی حساس است؛ خاک را همیشه کمی نمناک نگه دارید و بعد از هر برداشت یک آبیاری کامل بدهید.

آبیاری سبزیجات در تابستان چند بار است؟

در گرمای شدید معمولاً روزانه؛ خاک را صبح و عصر لمس کنید و هر وقت ۲٫۵ سانتی‌متر بالای خاک خشک بود، آبیاری کامل انجام دهید.

تاریخ بروزرسانی: ۱۴ مهر ۱۴۰۵ | نویسنده: تیم تحریریه سبزمنظر

منابع

1. Container Gardens: Watering، خدمات ترویجی دانشگاه ایلینوی
2. Vegetable Gardening in Containers، خدمات ترویجی ویرجینیا تک (VCE 426-336)
3. Watering the vegetable garden، خدمات ترویجی دانشگاه مینه‌سوتا
4. Gardening in hot weather، خدمات ترویجی دانشگاه مینه‌سوتا
5. Growing basil، خدمات ترویجی دانشگاه مینه‌سوتا
6. Starting seeds indoors، خدمات ترویجی دانشگاه مینه‌سوتا
7. How to grow salad leaves، انجمن سلطنتی باغبانی بریتانیا (RHS)