نحوه کاشت بذر در جعبه
فهرست مطالب
کاشت بذر در جعبه یکی از ساده‌ترین راه‌ها برای شروع کاشت خانگی است. یک جعبه چوبی یا سبد میوه، کمی خاک گلدان و چند بسته بذر کافی است تا روی بالکن یا کنار پنجره سبزی تازه داشته باشید. در این راهنما قدم به قدم می‌گوییم جعبه را چطور آماده کنید، چه خاکی بریزید، بذر را در چه عمق و فاصله‌ای بکارید، چطور آبیاری کنید و کدام بذرها برای جعبه مناسب‌ترند. توصیه‌ها بر اساس راهنماهای ترویجی دانشگاه‌هاست و بدون کود و سم شیمیایی.
پاسخ کوتاه
برای کاشت بذر در جعبه، جعبه‌ای با سوراخ زهکشی و عمق دست‌کم ۱۵ تا ۲۰ سانتی‌متر انتخاب کنید، آن را با خاک گلدان سبک پر و خوب آبیاری کنید. بذر را به عمقی حدود دو برابر قطر خودش بکارید، خاک را مرطوب نگه دارید و جعبه را در نور کافی بگذارید. بعد از جوانهزنی، نشاهای اضافه را تنک کنید.
آماده‌سازی جعبه
تقریباً هر جعبه‌ای را میشود برای کاشت استفاده کرد: جعبه چوبی میوه، سبد پلاستیکی با آستر، جعبه لبه پنجره یا گلدان‌های مستطیلی. دو شرط اصلی را از راهنمای دانشگاه ویرجینیا تک در نظر بگیرید:
- سوراخ زهکشی: ته جعبه باید سوراخ داشته باشد تا ریشه در آب نماند. اگر جعبه را با پلاستیک آستر می‌کنید، کف آستر را هم سوراخ کنید.
- عمق کافی: بیشتر سبزی‌ها به ظرفی با عمق دست‌کم ۱۵ تا ۲۰ سانتی‌متر (۶ تا ۸ اینچ) نیاز دارند.
اگر جعبه چوبی است، مطمئن شوید چوب آن با کرئوزوت یا پنتاکلروفنول اشباع نشده باشد؛ ویرجینیا تک استفاده از این چوب‌ها را برای کاشت سبزی توصیه نمی‌کند. جعبه را پیش از استفاده تمیز کنید و اگر قبلاً در آن گیاه بیمار کاشته شده، خاک قبلی را دور بریزید.
محل جعبه را هم از قبل انتخاب کنید. جعبه پر از خاک خیس سنگین است و جابه‌جایی‌اش سخت میشود. اگر زیرش چرخ بگذارید، می‌توانید آن را دنبال آفتاب حرکت دهید.
خاک مناسب
خاک باغچه برای جعبه مناسب نیست. ویرجینیا تک توضیح می‌دهد خاک رسی در ظرف زیادی آب نگه میدارد و هوای کافی به ریشه نمی‌رسد. دو انتخاب دارید:
- خاک گلدان آماده با کیفیت خوب
- مخلوط خانگی: یک قسمت پیت‌ماس، یک قسمت خاک لومی باغچه و یک قسمت ماسه درشت یا پرلیت، همراه کمی کمپوست
اگر می‌خواهید بذر را اول در سینی نشاء سبز کنید، دانشگاه مینهسوتا مخلوط مخصوص بذر را توصیه میکند که معمولاً از پیت و ورمیکولیت و بدون خاک واقعی ساخته میشود.
پس از پر کردن جعبه، خاک را خوب آبیاری کنید تا نشست کند و آب اضافه از سوراخ‌ها خارج شود. اگر سطح خاک پایین رفت، کمی خاک دیگر اضافه کنید.
کاشت بذر
کاشت بذر در جعبه به دو روش انجام میشود:
- روش مستقیم: بذر را مستقیم در خاک جعبه می‌کارید. برای سبزی‌های برگی سریع مثل روکولا، کاهو، تربچه و سبزی خوردن مناسب است.
- روش غیرمستقیم (نشاء): بذر را اول در سینی یا لیوان‌های کوچک سبز می‌کنید و بعد نشاها را به جعبه منتقل می‌کنید. وقتی هوا هنوز سرد است یا بذر ریز و حساس است، این روش کنترل بیشتری می‌دهد.
عمق کاشت
قانون ساده دانشگاه مینهسوتا این است: بذر را به عمقی حدود دو برابر عرض خودش بکارید. بذرهای خیلی ریز تقریباً روی سطح خاک قرار می‌گیرند و فقط لایه نازکی خاک رویشان می‌آید؛ بذرهای درشت‌تر عمیقتر. چند نمونه از منابع:
| سبزی | عمق کاشت | منبع |
|---|---|---|
| کاهو | ۰٫۶ تا ۱٫۳ سانتی‌متر (یک‌چهارم تا نیم اینچ) | دانشگاه مینهسوتا |
| چغندر برگی (چارد) | حدود ۱٫۳ سانتی‌متر (نیم اینچ) | دانشگاه ایالتی یوتا |
| روکولا | کم‌عمق | دانشگاه ویسکانسین |
| قاعده کلی | دو برابر عرض بذر | دانشگاه مینهسوتا |
فاصله بذرها
بذر را کمی متراکم‌تر از فاصله نهایی بکارید و بعد از جوانهزنی تنک کنید. فاصله نهایی بوته‌ها طبق منابع:
- روکولا: ۸ تا ۱۵ سانتی‌متر برای بوته جدا؛ برای برداشت پیاپی برگ می‌توان متراکم‌تر کاشت (دانشگاه ویسکانسین)
- چارد: حدود ۱۵ سانتی‌متر بین بوته‌ها (دانشگاه ایالتی یوتا)
- کاهو: بسته به نوع و اندازه برداشت، حدود ۱۳ تا ۳۰ سانتی‌متر (دانشگاه مینهسوتا)
برای تنک کردن، دانشگاه مینهسوتا توصیه میکند وقتی نشاها برگ حقیقی درآوردند، به جای کندن، نشاهای اضافه را با قیچی از سطح خاک ببرید تا ریشه نشای سالم کنار آن آسیب نبیند.
دما و نور
دمای مناسب جوانهزنی برای هر بذر فرق دارد. برای مثال، دانشگاه ایالتی یوتا بهترین دمای خاک برای جوانهزنی چارد را ۱۳ تا ۲۴ درجه سانتی‌گراد ذکر میکند و دانشگاه مینهسوتا می‌گوید کاهو با دمای حدود ۱۰ درجه در شب و تا ۲۰ درجه در روز بهتر رشد میکند. دانشگاه مینهسوتا همچنین یادآوری میکند که دمای مخلوط خاک ممکن است چند درجه از هوای اتاق خنک‌تر باشد.
اگر بذر را داخل خانه سبز می‌کنید، طبق همین منبع نشاها روزانه ۱۲ تا ۱۶ ساعت نور لازم دارند. در فضای باز، سبزی‌های برگی سایه نسبی را تحمل می‌کنند، اما سبزی‌های میوه‌دار مثل گوجه و فلفل طبق ویرجینیا تک دست‌کم ۶ ساعت آفتاب مستقیم می‌خواهند.
پوشاندن جعبه یا سینی نشاء با درپوش یا پلاستیک شفاف، طبق دانشگاه مینهسوتا، نور را عبور می‌دهد و جلوی هدر رفتن رطوبت را می‌گیرد. بعد از جوانهزنی پوشش را بردارید تا هوا جریان داشته باشد.
آبیاری و کود طبیعی
آبیاری
تا زمانی که بذرها جوانه نزده‌اند و نشاها جان نگرفته‌اند، سطح خاک باید مرطوب بماند اما خیس و گل‌آلود نباشد. دانشگاه مینهسوتا آبیاری ملایم با افشانه یا آبیاری از زیر را توصیه میکند؛ یعنی سینی آب زیر ظرف بگذارید تا آب به بالا کشیده شود و بعد آب اضافه ته سینی را خالی کنید. آبپاش با فشار زیاد بذرها را جابه‌جا میکند.
بعد از استقرار گیاه، رطوبت خاک را هر روز با انگشت چک کنید. ویرجینیا تک می‌گوید ظرف‌ها در آفتاب ممکن است روزی یک یا دو بار آب لازم داشته باشند و هر بار تا جایی آب بدهید که از سوراخ‌های ته جعبه بیرون بیاید.
مراقب مرگ گیاهچه باشید
اگر نشاهای تازه از محل تماس با خاک نازک و خم شدند و از بین رفتند، احتمالاً دچار بیماری مرگ گیاهچه شده‌اند. دانشگاه مینهسوتا این بیماری را ناشی از عوامل بیماری‌زا در سطح خاک می‌داند. استفاده از مخلوط تمیز بذر، ظرف تمیز و پرهیز از آبیاری بیش از حد، خطر آن را کم میکند.
کود طبیعی
بذر در روزهای اول به کود نیاز ندارد. دانشگاه مینهسوتا می‌گوید نشاها فقط پس از درآوردن چند جفت برگ حقیقی به تغذیه نیاز دارند و آن هم با غلظت کم، حدود یک‌چهارم مقدار معمول. در سبزمنظر کود و سم شیمیایی توصیه نمی‌کنیم؛ کمپوست خانگی را از ابتدا با خاک جعبه مخلوط کنید و اگر کود مایع طبیعی استفاده می‌کنید، آن را رقیق بدهید.
بذرهای مناسب جعبه
جعبه‌های معمولی برای سبزی‌های برگی، معطر و کم‌ریشه بهترند. حداقل حجم ظرف برای هر بوته طبق ویرجینیا تک:
| سبزی | حداقل حجم ظرف برای هر بوته | مناسب جعبه معمولی؟ |
|---|---|---|
| کاهو، تربچه | حدود ۰٫۵ تا ۱٫۹ لیتر | بله |
| سبزی‌های معطر، چغندر، چارد | حدود ۱٫۹ لیتر | بله |
| گوجه گیلاسی | حدود ۳٫۸ لیتر | در جعبه عمیق |
| لوبیا، فلفل | حدود ۷٫۶ لیتر | در جعبه بزرگ |
| کلم، خیار، بادمجان | حدود ۱۹ لیتر | فقط جعبه یا ظرف خیلی بزرگ |
برای شروع، روکولا، کاهوی برگی، تربچه، جعفری، ریحان و نعناع انتخاب‌های ساده‌ای هستند. راهنمای کامل کاشت نعناع را در نحوه کاشت نعناع (Mint) ببینید. اگر فضای کمی دارید، چند جعبه را روی هم یا در قفسه بچینید؛ ایده‌ها و مزایای این روش را در کاشت سبزی طبقاتی و مزایای آن آورده‌ایم. برای سبزی‌های میوه‌دار مثل خیار و گوجه، مطلب جداگانه کاشت صیفی جات در جعبه را بخوانید.
مطالب مرتبط
سوالات متداول
کاشت سبزی در سبد میوه در خانه ممکن است؟
بله. سبد را با پلاستیک یا گونی آستر کنید، کف آستر را سوراخ کنید و با خاک گلدان پر کنید. سبد میوه عمق کمی دارد و برای سبزی‌های برگی مناسب‌تر است.
کاشت ریحان در سبد میوه چطور است؟
ریحان سبزی معطر است و طبق ویرجینیا تک ظرفی حدود ۱٫۹ لیتر برای هر بوته کافی است؛ یک سبد میوه با عمق کافی می‌تواند چند بوته ریحان را جا دهد. ریحان به سرما حساس است؛ آن را در جای گرم بگذارید.
کاشت خیار در سبد میوه ممکن است؟
خیار طبق ویرجینیا تک برای هر بوته ظرفی حدود ۱۹ لیتر لازم دارد و سبزی میوه‌دار است که دست‌کم ۶ ساعت آفتاب مستقیم می‌خواهد. سبد میوه معمولی برای آن کوچک است؛ جعبه یا ظرف بزرگ‌تر انتخاب کنید.
بذر را چقدر عمیق بکاریم؟
طبق دانشگاه مینهسوتا، به عمقی حدود دو برابر عرض خود بذر. بذرهای ریز تقریباً روی سطح و بذرهای درشت عمیقتر کاشته میشوند.
روی جعبه بذر را با پلاستیک بپوشانیم؟
پوشش شفاف رطوبت را نگه میدارد و به جوانهزنی کمک میکند. بعد از سبز شدن بذرها آن را بردارید تا هوا جریان داشته باشد.
چرا نشاها خم میشوند و از بین میروند؟
احتمالاً مرگ گیاهچه است؛ بیماریای که از سطح خاک شروع میشود. مخلوط بذر تمیز، ظرف تمیز و آبیاری متعادل خطر آن را کم میکند.
تاریخ بروزرسانی: ۱۴ مهر ۱۴۰۵ | نویسنده: تیم تحریریه سبزمنظر
منابع
- Virginia Cooperative Extension (Virginia Tech): Vegetable Gardening in Containers
- University of Minnesota Extension: Starting seeds indoors
- University of Minnesota Extension: Growing lettuce, endive and radicchio in home gardens
- Utah State University Extension: Swiss Chard in the Garden
- University of Wisconsin-Madison Extension: Arugula
