کاشت صیفی جات در گلدان

باغچه‌های کوچک خانه‌های قدیمی جایشان را به بالکن و آپارتمان داده‌اند، ولی هنوز می‌شود گوجه و خیار تازه را از گلدان خودمان چید. در این راهنما می‌گوییم کدام صیفی‌ها برای گلدان مناسب‌ترند، هر کدام چه گلدانی می‌خواهند و از کاشت تا قیم‌زدن چه باید کرد. اگر دنبال کلیات کاشت صیفی‌جات و زمان کاشت هستید، راهنمای اصلی کاشت صیفی جات در زمین کشاورزی را ببینید.

پاسخ کوتاه: برای کاشت صیفی‌جات در گلدان، گلدان سوراخ‌دار با عمق کافی (برای گوجه حدود ۳۰ سانتی‌متر و برای خیار و فلفل حدود ۲۰ سانتی‌متر)، خاک گلدان سبک همراه کمپوست، دست‌کم ۶ ساعت آفتاب مستقیم و آبیاری منظم لازم است. نشا را بعد از رد شدن سرمای بهاره بکارید و قیم را همان روز اول بگذارید.

صیفی‌جات مناسب گلدان

تقریباً هر صیفی را می‌شود در ظرف کاشت، ولی بعضی‌ها با گلدان راحت‌ترند. RHS (انجمن سلطنتی باغبانی بریتانیا) از گوجه، خیار و لوبیا رونده به عنوان محصولات موفق در گلدان نام می‌برد. راهنمای ترویجی دانشگاه ویرجینیا هم گوجه، گوجه گیلاسی، فلفل، بادمجان، خیار، کدو خورشی بوته‌ای و لوبیا بوته‌ای را برای کاشت در ظرف مناسب می‌داند.

نور را هم در انتخاب در نظر بگیرید. طبق دانشگاه ایالتی کلرادو، صیفی‌های فصل گرم آفتاب کامل می‌خواهند، در حالی که محصولات فصل خنک با ۶ تا ۸ ساعت نور یا سایه نسبی هم کنار می‌آیند. اگر بالکن شما فقط نیمی از روز آفتاب می‌گیرد، سبزی‌های برگی انتخاب امن‌تری هستند.

برای شروع، این ترتیب را پیشنهاد می‌کنیم:

• گوجه گیلاسی: کمترین حجم گلدان را می‌خواهد و برای اولین تجربه مناسب است.
• فلفل: بوته جمع‌وجوری دارد ولی زمان رسیدنش طولانی‌تر است.
• خیار: رشد سریعی دارد ولی به داربست نیاز دارد.
• بادمجان و گوجه معمولی: گلدان بزرگ و خاک حاصلخیز می‌خواهند.

اگر جای کمی دارید یا می‌خواهید هزینه را پایین بیاورید، روش آویز را در مطلب کاشت گوجه در بطری نوشابه ببینید.

اندازه گلدان برای هر صیفی

گلدان کوچک زود خشک می‌شود و ریشه جای رشد ندارد. جدول زیر حداقل حجم را از راهنمای دانشگاه ویرجینیا و حداقل عمق را از راهنمای دانشگاه ایالتی کلرادو آورده است.

حجم‌ها از گالن به لیتر تبدیل و گرد شده‌اند. دانشگاه A&T کارولینای شمالی برای گوجه، فلفل و بادمجان گلدان دست‌کم ۱۹ لیتری را پیشنهاد می‌کند؛ اگر جا دارید، گلدان بزرگ‌تر انتخاب کنید. راهنمای دانشگاه ایالتی کارولینای شمالی هم می‌گوید ظرف بزرگ‌تر دیرتر خشک می‌شود و آبیاری کمتری می‌خواهد.

جنس گلدان هم مهم است. گلدان سفالی متخلخل است و زودتر خشک می‌شود؛ گلدان پلاستیکی سبک است و رطوبت را بهتر نگه می‌دارد. گلدان تیره زیر آفتاب کامل گرم می‌شود و ممکن است به ریشه آسیب بزند. هر گلدانی که انتخاب می‌کنید، سوراخ زهکشی داشته باشد.

خاک

خاک خالص باغ و باغچه برای گلدان مناسب نیست. دانشگاه کارولینای شمالی دلیلش را این‌طور توضیح می‌دهد: خاک مزرعه در ظرف آب زیادی نگه می‌دارد، هوای کافی به ریشه نمی‌رساند، سنگین است و ممکن است بیماری، حشره یا بذر علف هرز داشته باشد.

دو راه دارید: خاک گلدان آماده با کیفیت، یا مخلوط خانگی. دانشگاه ویرجینیا این مخلوط را پیشنهاد می‌کند:

• یک قسمت پیت‌ماس
• یک قسمت خاک لوم باغچه
• یک قسمت ماسه درشت تمیز یا پرلیت

به جای کود شیمیایی، کمپوست رسیده اضافه کنید. RHS برای محصولات پرنیاز مثل گوجه افزودن کود حیوانی پوسیده را پیشنهاد می‌کند.

بهترین خاک برای کاشت صیفی‌جات چیست؟

خاکی که سبک باشد، زهکشی خوبی داشته باشد و در عین حال رطوبت را نگه دارد. دانشگاه A&T کارولینای شمالی می‌گوید مخلوط خوب عاری از بیماری و بذر علف هرز است و معمولاً از پوست کاج کمپوست‌شده، پیت‌ماس و پرلیت تشکیل می‌شود. دانشگاه ویرجینیا pH حدود ۶٫۵ را مناسب می‌داند.

مراحل کاشت

1. گلدان را آماده کنید. اگر گلدان قبلاً استفاده شده، آن را بشویید؛ دانشگاه کارولینای شمالی شستن با محلول ضدعفونی‌کننده خانگی بدون سفیدکننده را توصیه می‌کند.
2. کف گلدان سنگریزه یا پوکه نریزید. در نسخه قبلی این مطلب این کار را توصیه کرده بودیم، ولی همین منبع توضیح می‌دهد که لایه سنگریزه آب را درست بالای خودش نگه می‌دارد و زهکشی را بدتر می‌کند. سوراخ کف گلدان کافی است.
3. گلدان را با خاک پر کنید و آن را آن‌قدر آب بدهید که کاملاً مرطوب شود.
4. نشا را بکارید. زمان مناسب برای گوجه و فلفل، طبق دانشگاه A&T کارولینای شمالی، ۲ تا ۳ هفته بعد از آخرین یخبندان بهاره است و بادمجان حدود ۵ تا ۷ روز دیرتر. در هر گلدان فقط یک بوته گوجه، فلفل یا بادمجان بکارید.
5. دور ساقه را کمی محکم کنید و دوباره آب بدهید.
6. گلدان را جای آفتابی بگذارید. دانشگاه ویرجینیا برای صیفی‌های میوه‌ای دست‌کم ۶ ساعت آفتاب مستقیم را لازم و ۸ تا ۱۰ ساعت را بهتر می‌داند.

اگر به جای نشا از بذر شروع می‌کنید، بذر را در سینی نشا داخل خانه بکارید و بعد از گرم شدن هوا جابه‌جا کنید. در داخل خانه، دانشگاه ویرجینیا یادآوری می‌کند که محصولات میوه‌ای در زمستان به نور تکمیلی نیاز دارند.

قیم‌زدن و نگهداری

قیم و داربست

قیم را همان اول بگذارید. دانشگاه ویرجینیا می‌گوید اگر قفس یا قیم را بعداً فرو کنید، ممکن است به ریشه آسیب بزنید. دانشگاه A&T کارولینای شمالی برای گوجه گلدانی قفس مخروطی کوچک و برای بادمجان قفس دوحلقه‌ای کوچک یا قیم با گیره را کافی می‌داند. برای خیار رونده، یک داربست یا تور کنار گلدان بگذارید. دانشگاه ویرجینیا برای گوجه معمولی قیم، هرس یا قفس را لازم می‌داند و می‌گوید برای گوجه گیلاسی هم قیم و هرس کمک می‌کند.

آبیاری

خاک گلدان سریع خشک می‌شود. طبق دانشگاه ویرجینیا، بعد از جا افتادن بوته‌ها ممکن است آبیاری روزانه یا حتی دو بار در روز لازم شود. هر بار تا جایی آب بدهید که از سوراخ کف بیرون بیاید، ولی خاک گل‌آلود نماند. برای بادمجان، دانشگاه A&T کارولینای شمالی بررسی روزانه را پیشنهاد می‌کند: وقتی حدود ۵ سانتی‌متر بالای خاک خشک بود، آب بدهید. فاصله آبیاری هر صیفی را در مطلب آبیاری هندوانه چند روز یکبار با جزئیات آورده‌ایم.

تغذیه طبیعی

کمپوست در خاک اولیه، چند هفته اول تغذیه بوته را تأمین می‌کند. برای ادامه فصل، RHS از کود مایع ارگانیک گوجه (غنی از پتاسیم) استفاده می‌کند و دانشگاه ویرجینیا امولسیون ماهی و کمپوست را برای عناصر کم‌مصرف نام برده است. در کوددهی زیاده‌روی نکنید؛ همین منبع هشدار می‌دهد که کود زیاد ریشه را می‌سوزاند.

نگهداری گلدان در تابستان

دانشگاه ایالتی کلرادو هشدار می‌دهد که سبزی‌های گلدانی نسبت به گیاهان زینتی به مراقبت منظم‌تری نیاز دارند و حتی کوتاهی‌های کوچک در مراقبت روزانه می‌تواند کیفیت محصول را به‌طور محسوسی پایین بیاورد. در روزهای گرم، گلدان تیره را از آفتاب کامل دور کنید یا آن را داخل یک گلدان روشن‌تر بگذارید؛ دانشگاه کارولینای شمالی می‌گوید گرمای زیاد ظرف تیره ممکن است ریشه‌های ظریف را بسوزاند.

آفات

بوته‌ها را مرتب از نزدیک نگاه کنید، به‌خصوص پشت برگ‌ها. اگر شته دیدید، آن را با دست یا جریان آب بشویید. ما در سبزمنظر از سم شیمیایی استفاده نمی‌کنیم. در نسخه قبلی این مطلب گفته بودیم کاشت جعفری یا همیشه‌بهار کنار گلدان حمله شته را تا ۶۰ درصد کم می‌کند؛ چون منبع معتبری برای این عدد پیدا نکردیم، آن را حذف کردیم.

کدام میوه‌ها را می‌توان در گلدان کاشت؟

غیر از صیفی‌جات، بعضی میوه‌ها هم در گلدان خوب جواب می‌دهند. RHS این‌ها را برای ظرف مناسب می‌داند:

• توت فرنگی: در گلدان بزرگ با فاصله حدود ۲۰ سانتی‌متر بین بوته‌ها.
• انجیر: RHS می‌گوید انجیر وقتی ریشه‌اش محدود باشد بهتر میوه می‌دهد؛ گلدان اولیه حدود ۳۰ سانتی‌متر عرض و عمق.
• مرکبات: مثل لیمو و کامکوات که RHS آن‌ها را برای گلدان ایده‌آل می‌داند.
• درختچه‌های پیوندی کوتاه: سیب، گلابی، گیلاس، آلو و زردآلو روی پایه‌های پاکوتاه، در گلدان ۴۵ تا ۵۰ سانتی‌متری.

سوالات متداول

بهترین خاک برای کاشت صیفی جات چیست؟

خاک گلدان سبک و زهکش‌دار همراه کمپوست. مخلوط پیشنهادی دانشگاه ویرجینیا یک قسمت پیت‌ماس، یک قسمت خاک لوم و یک قسمت ماسه درشت یا پرلیت است. خاک خالص باغچه برای گلدان مناسب نیست.

چه زمانی باید سبزیجات را در گلدان بکاریم؟

صیفی‌جات را بعد از رد شدن سرمای بهاره بکارید؛ برای گوجه و فلفل، ۲ تا ۳ هفته بعد از آخرین یخبندان. تاریخ دقیق به اقلیم منطقه شما بستگی دارد.

چه میوه‌هایی را می‌توان در گلدان کاشت؟

طبق RHS، توت فرنگی، انجیر، مرکبات و درختچه‌های پیوندی کوتاه مثل سیب، گلابی، گیلاس، آلو و زردآلو برای گلدان مناسب‌اند.

کاشت سبزی خوردن در آپارتمان با صیفی چه فرقی دارد؟

سبزی‌های برگی سایه نسبی را تحمل می‌کنند و گلدان کوچک‌تری می‌خواهند، ولی صیفی‌های میوه‌ای دست‌کم ۶ ساعت آفتاب مستقیم و گلدان بزرگ‌تر لازم دارند.

صیفی گلدانی را داخل خانه هم می‌شود نگه داشت؟

بله، کنار پنجره روشن و آفتابی، ترجیحاً رو به جنوب. دانشگاه ویرجینیا گوجه‌های ریزمیوه و فلفل را برای داخل خانه مناسب می‌داند و می‌گوید گیاه داخل خانه دیرتر خشک می‌شود، آهسته‌تر رشد می‌کند و کود کمتری می‌خواهد.

گوجه در گلدان چند روزه به بار می‌نشیند؟

طبق دانشگاه ویرجینیا، حدود ۵۵ تا ۱۰۰ روز بعد از کاشت، بسته به رقم.

تاریخ بروزرسانی: ۱۴ مهر ۱۴۰۵ | نویسنده: تیم تحریریه سبزمنظر

منابع

1. Vegetable Gardening in Containers، Virginia Cooperative Extension
2. Vegetable Gardening in Containers، Colorado State University Extension
3. Growing Fruiting Vegetables in Containers، N.C. A&T Cooperative Extension
4. Plants Grown in Containers، NC State Extension Gardener Handbook
5. Crops in pots، RHS
6. Fruit in containers، RHS
7. How to grow figs، RHS
8. How to grow strawberries، RHS
9. How to grow citrus، RHS