کاشت گشنیز در گلدان و زمان کاشت گشنیز و جعفری

گشنیز و جعفری دو سبزی پرمصرف سفره ایرانی‌اند و هر دو را می‌شود در یک گلدان معمولی کنار پنجره یا روی بالکن پرورش داد. ولی این دو رفتار متفاوتی دارند: گشنیز از گرما فرار می‌کند و زود به گل می‌رود، جعفری دیر جوانه می‌زند و صبر می‌خواهد. در این مطلب زمان کاشت هر دو، مراحل کاشت گشنیز در گلدان و دلایل رایج رشد نکردن را توضیح می‌دهیم. اگر می‌خواهید سبزی‌های دیگر را هم کنار این دو بکارید، راهنمای کلی کاشت سبزی در گلدان را ببینید.

پاسخ کوتاه: گشنیز سبزی فصل خنک است؛ بهترین زمان کاشتش اوایل بهار و دوباره اواخر تابستان تا پاییز است، چون در گرمای تابستان زود گل می‌دهد. جعفری را بعد از رد شدن سرمای بهاره تا اواخر تابستان بکارید. بذر گشنیز بین حدود ۷ روز تا ۳ هفته سبز می‌شود، ولی جعفری ممکن است ۲ تا ۵ هفته طول بکشد.

زمان کاشت گشنیز و جعفری

زمان کاشت گشنیز

گشنیز هوای خنک و روزهای کوتاه را دوست دارد. راهنمای ترویجی دانشگاه ایالتی اورگان کاشت گشنیز را در اوایل بهار و دوباره در اواخر تابستان، وقتی هوا خنک‌تر و روزها کوتاه‌تر می‌شود، توصیه می‌کند و می‌گوید از کاشت در اوج گرمای تابستان پرهیز کنید. دانشگاه ایالتی یوتا هم می‌گوید در مناطق خنک‌تر گشنیز را اوایل بهار بکارید و در مناطق گرم‌تر، پاییز بکارید و بهار برداشت کنید.

RHS (انجمن سلطنتی باغبانی بریتانیا) کاشت گشنیز در فضای باز را از بهار تا پاییز ممکن می‌داند و کاشت داخل خانه را از اواخر زمستان. نکته مهم این است که کاشت را یک‌باره انجام ندهید؛ RHS و دانشگاه مریلند هر دو کاشت پلکانی، یعنی کاشت دسته‌های کوچک بذر هر چند هفته (دانشگاه مریلند: هر ۲ تا ۳ هفته) را پیشنهاد می‌کنند تا همیشه برگ تازه داشته باشید.

زمان کاشت جعفری

دانشگاه مینه‌سوتا کاشت بذر جعفری در فضای باز را بعد از رد شدن خطر سرمای بهاره توصیه می‌کند و می‌گوید می‌شود بذر را ۶ تا ۸ هفته قبل از آخرین یخبندان داخل خانه کاشت. RHS کاشت جعفری در فضای باز را از اواسط بهار تا اواخر تابستان و در داخل خانه از اوایل بهار ذکر می‌کند.

منابع جدول: دانشگاه‌های اورگان، یوتا، مریلند و مینه‌سوتا و RHS.

مراحل کاشت گشنیز در گلدان

1. گلدان مناسب انتخاب کنید. راهنمای ترویجی دانشگاه اورگان برای گشنیز گلدان ۳۰ سانتی‌متری یا بزرگ‌تر را ذکر می‌کند. RHS می‌گوید گشنیز در گلدان خیلی خوب رشد می‌کند، چون شرایط زهکش‌دار را دوست دارد. گلدان باید سوراخ زهکشی داشته باشد.
2. خاک را آماده کنید. گلدان را با خاک گلدان چندمنظوره پر کنید. کمی کمپوست رسیده به خاک اضافه کنید.
3. بذر را بکارید. بذرها را با فاصله حدود ۵ سانتی‌متر روی خاک یا در شیار کم‌عمق بریزید (فاصله پیشنهادی RHS و دانشگاه یوتا برای برداشت برگ). روی آن‌ها را با لایه نازکی خاک بپوشانید؛ دانشگاه یوتا عمق حدود ۰٫۵ تا ۱٫۵ سانتی‌متر را ذکر می‌کند.
4. خاک را مرطوب نگه دارید تا جوانه‌ها سبز شوند.
5. گلدان را جای مناسب بگذارید. RHS جای آفتابی یا کمی سایه را مناسب می‌داند و برای برداشت تابستانی، جایی خنک‌تر و دور از آفتاب ظهر را پیشنهاد می‌کند.
6. اگر بوته کامل و درشت می‌خواهید، تنک کنید. دانشگاه مریلند برای بوته‌های کامل فاصله حدود ۱۸ تا ۲۵ سانتی‌متر را ذکر می‌کند. برای برداشت برگ‌های جوان، فاصله کمتر هم کافی است.

برداشت گشنیز

RHS می‌گوید برگ‌های گشنیز وقتی بوته ۱۰ تا ۱۵ سانتی‌متر شد، برای برداشت مناسب‌اند. دانشگاه مریلند هم پیشنهاد می‌کند وقتی بوته ۱۰ تا ۱۵ سانتی‌متر است، برگ‌ها را کم‌کم بچینید. برداشت مرتب و چیدن ساقه‌های گل، طبق همین منبع، دوره برداشت برگ را طولانی‌تر می‌کند. راهنمای دانشگاه اورگان کل زمان کاشت تا برداشت را حدود ۷۰ روز ذکر کرده است.

بذر گشنیز چند روزه سبز می‌شود؟

منابع عدد یکسانی نمی‌دهند. راهنمای کاشت دانشگاه ایالتی اورگان زمان سبز شدن گشنیز را ۷ تا ۱۰ روز ذکر می‌کند، در حالی که دانشگاه ایالتی یوتا می‌گوید بذرها حدود ۲۱ روزه جوانه می‌زنند. دمای خاک در این تفاوت نقش دارد؛ دانشگاه اورگان در مطلب دیگری دمای خاک ۱۳ تا ۲۰ درجه سانتی‌گراد را برای جوانه‌زنی گشنیز ذکر کرده است.

پس اگر بعد از یک هفته جوانه ندیدید، نگران نشوید. خاک را مرطوب نگه دارید و تا سه هفته صبر کنید.

جعفری چند روزه سبز می‌شود؟

جعفری کندتر است. دانشگاه مینه‌سوتا می‌گوید جوانه‌زنی جعفری بسته به تازگی بذر، ۲ تا ۵ هفته طول می‌کشد و RHS می‌گوید ممکن است یک ماه یا بیشتر طول بکشد. برای سریع‌تر شدن، دانشگاه مینه‌سوتا خیساندن بذر در آب ولرم تا ۲۴ ساعت قبل از کاشت را پیشنهاد می‌کند.

خاک، نور و دما

خاک

RHS برای گشنیز در گلدان خاک چندمنظوره را پیشنهاد می‌کند و دانشگاه مریلند خاک معمولی باغ را برای کاشت در زمین کافی می‌داند. برای تغذیه طبیعی، کمی کمپوست یا کود حیوانی پوسیده با خاک مخلوط کنید. در کوددهی زیاده‌روی نکنید.

نور

گشنیز آفتاب یا سایه سبک را می‌پسندد، ولی در گرمای زیاد سایه بعدازظهر به آن کمک می‌کند. دانشگاه مریلند سایه سبک بعدازظهر را برای جلوگیری از گل‌دهی زودرس پیشنهاد کرده است. جعفری طبق دانشگاه مینه‌سوتا در جای آفتابی با ۶ تا ۸ ساعت نور مستقیم بهترین رشد را دارد و RHS می‌گوید در سایه نسبی هم رشد می‌کند.

دما

گشنیز گرما را دوست ندارد. دانشگاه یوتا توصیه می‌کند دمای خاک را زیر حدود ۲۴ درجه سانتی‌گراد نگه دارید، به‌خصوص اگر گلدان نزدیک منبع گرما است، و برای خنک ماندن خاک از مالچ استفاده کنید. در مقابل، طبق دانشگاه اورگان، بوته‌های بالغ گشنیز یخبندان سبک را تحمل می‌کنند.

چرا گشنیز و جعفری رشد نمی‌کند؟

گشنیز زود گل داد

شایع‌ترین مشکل گشنیز، گل‌دهی زودرس است. وقتی گشنیز گل بدهد، برگ‌دهی را متوقف می‌کند و سراغ بذر می‌رود. دانشگاه اورگان می‌گوید گشنیز در اواسط تابستان معمولاً ظرف ۴ تا ۶ هفته گل می‌دهد و بذر می‌بندد، در حالی که در روزهای خنک و کوتاه بهار یا پاییز، چند هفته تا چند ماه برگ می‌دهد. RHS هوای گرم و خشک و خشک شدن سریع خاک گلدان را دلیل اصلی این مشکل می‌داند. راه‌حل‌ها:

• در فصل خنک بکارید.
• در تابستان گلدان را جای خنک‌تر و دور از آفتاب ظهر بگذارید.
• خاک را مرطوب نگه دارید و نگذارید گلدان کاملاً خشک شود.
• کاشت پلکانی انجام دهید تا همیشه بوته جوان داشته باشید.

جعفری رشد نمی‌کند

بیشتر وقت‌ها جعفری رشد می‌کند، فقط کند است. اگر بعد از چند هفته جوانه ندیدید، طبق منابع بالا هنوز در محدوده طبیعی هستید. دلایل دیگر:

• بذر کهنه: دانشگاه مینه‌سوتا می‌گوید سرعت جوانه‌زنی به تازگی بذر بستگی دارد.
• نور کم: جعفری ۶ تا ۸ ساعت نور مستقیم را ترجیح می‌دهد.
• بوته سال دوم: RHS می‌گوید جعفری دوساله است و در سال دوم به جای برگ خوش‌طعم، گل و بذر می‌دهد؛ پس بوته سال دوم را با بوته تازه عوض کنید.
• آبیاری نامنظم: RHS خاک مرطوب ولی نه غرقاب را لازم می‌داند.

برای جزئیات آبیاری سبزی‌های برگی در گلدان، مطلب آبیاری سبزی ریحان را ببینید. اگر دنبال سبزی دیگری هستید که در فصل گرم هم سریع به نتیجه برسد، راهنمای کاشت تربچه در تابستان را بخوانید.

کاشت گشنیز در زمستان

گشنیز به سرمای ملایم مقاوم‌تر از گرمای شدید است. دانشگاه یوتا می‌گوید در مناطق گرم‌تر، گشنیز را در پاییز بکارید و بهار برداشت کنید؛ دانشگاه اورگان هم بوته‌های بالغ را مقاوم به یخبندان سبک می‌داند. در مناطق سرد، کاشت داخل خانه کنار پنجره آفتابی راه مطمئن‌تری است. RHS کاشت گشنیز در داخل خانه را از اواخر زمستان ممکن می‌داند و پیشنهاد می‌کند در هوای هنوز سرد، بوته‌های جوان را با پوشش محافظت کنید.

دانشگاه ویرجینیا برای سبزی‌های معطر داخل خانه، روشی مشابه جعفری را برای گشنیز پیشنهاد می‌کند: یک بوته قوی در گلدان حدود ۱۵ سانتی‌متری کنار پنجره آفتابی. گیاهان داخل خانه دیرتر خشک می‌شوند و آهسته‌تر رشد می‌کنند.

سوالات متداول

زمان کاشت جعفری و گشنیز چه زمانی است؟

گشنیز را اوایل بهار و دوباره اواخر تابستان تا پاییز بکارید. جعفری را بعد از رد شدن سرمای بهاره تا اواخر تابستان در فضای باز، یا از اوایل بهار در داخل خانه بکارید.

بهترین زمان برای کاشت گشنیز چه زمانی است؟

فصل‌های خنک. در گرمای تابستان گشنیز زود گل می‌دهد و برگ کمی تولید می‌کند. در مناطق گرم، کاشت پاییزه و برداشت بهاره بهتر جواب می‌دهد.

چرا سبزی جعفری من رشد نمی‌کند؟

احتمالاً هنوز در مرحله جوانه‌زنی کند است که ۲ تا ۵ هفته طول می‌کشد. اگر بوته سبز شده ولی رشد نمی‌کند، نور (۶ تا ۸ ساعت)، آبیاری منظم و سال دوم بودن بوته را بررسی کنید.

کاشت جعفری در تابستان ممکن است؟

بله. RHS کاشت جعفری در فضای باز را تا اواخر تابستان ممکن می‌داند. در گرما، خاک را مرطوب نگه دارید.

کاشت گشنیز بدون خاک ممکن است؟

برای برگ‌های خیلی جوان (میکروگرین)، RHS می‌گوید ظرف چند هفته آماده می‌شوند. ولی برای بوته کامل گشنیز، کاشت در خاک گلدان روش مطمئن‌تری است.

تاریخ بروزرسانی: ۱۴ مهر ۱۴۰۵ | نویسنده: تیم تحریریه سبزمنظر

منابع

1. How to grow cilantro for leaves or coriander seeds، Oregon State University Extension
2. Cilantro seed packet، Food Hero (OSU Extension)
3. Cilantro/Coriander in the Garden، Utah State University Extension
4. Cilantro/Coriander، University of Maryland Extension
5. How to grow coriander، RHS
6. Growing parsley، University of Minnesota Extension
7. How to grow parsley، RHS
8. Vegetable Gardening in Containers، Virginia Cooperative Extension